Thủ tục ly hôn không thuận tình

Ly hôn là một quyết định khó khăn, đặc biệt là khi nó không được cả hai vợ chồng đồng ý. Ly hôn không thuận tình thường phức tạp và tốn nhiều thời gian hơn so với ly hôn thuận tình, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả mặt tinh thần và pháp lý. ACC sẽ trình bày về thủ tục ly hôn không thuận tình, bao gồm các bước cần thực hiện, giấy tờ cần thiết và những lưu ý quan trọng.

I. Thế nào là ly hôn không thuận tình?

Ly hôn không thuận tình là trường hợp ly hôn mà một hoặc cả hai bên vợ chồng không đồng ý ly hôn, hoặc không thỏa thuận được về các vấn đề con cái, tài sản chung khi ly hôn.

Trong trường hợp này, một trong hai bên hoặc cả hai bên sẽ phải nộp đơn ly hôn đơn phương lên Tòa án nhân dân. Tòa án sẽ thụ lý và giải quyết vụ việc theo thủ tục tố tụng dân sự.

II. Tình trạng ly hôn không thuận tình ở Việt Nam

Tình trạng ly hôn không thuận tình đang gia tăng đáng báo động tại Việt Nam, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho các bên liên quan, đặc biệt là trẻ em.

Theo số liệu thống kê, tỷ lệ ly hôn không thuận tình ngày càng tăng cao trong những năm gần đây. Ví dụ, năm 2021, số vụ ly hôn không thuận tình chiếm hơn 60% tổng số vụ ly hôn trên toàn quốc.

1. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm:

• Áp lực cuộc sống: Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng đi kèm với nhiều áp lực về công việc, tài chính, dẫn đến mâu thuẫn trong gia đình.
• Thiếu kỹ năng giao tiếp và giải quyết mâu thuẫn: Các cặp vợ chồng trẻ thường thiếu kỹ năng giao tiếp và giải quyết mâu thuẫn hiệu quả, dẫn đến dễ bộc phát mâu thuẫn và khó hàn gắn.
• Quan niệm về hôn nhân thay đổi: Quan niệm về hôn nhân ngày nay cởi mở hơn, người ta dễ dàng quyết định ly hôn khi không còn hạnh phúc trong hôn nhân.
• Yếu tố bạo lực gia đình: Bạo lực gia đình là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến ly hôn không thuận tình.

2. Ly hôn không thuận tình có thể gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực, bao gồm:

• Ảnh hưởng đến tâm lý: Ly hôn không thuận tình có thể gây tổn thương tâm lý nặng nề cho cả vợ và chồng, đặc biệt là khi có con nhỏ.
• Gây khó khăn cho con cái: Con cái của những cha mẹ ly hôn không thuận tình thường phải chịu nhiều tổn thương về mặt tinh thần, ảnh hưởng đến học tập và phát triển.
• Gánh nặng cho gia đình và xã hội: Ly hôn không thuận tình có thể dẫn đến nhiều vấn đề xã hội như tệ nạn xã hội, gia tăng trẻ em mồ côi, neo đơn…

>> Tham khảo thêm thông tin tại Ly hôn thuận tình không cần ra tòa có được không? [2023]

III. Giải quyết ly hôn không thuận tình

Theo quy định tại Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình, ly hôn không đồng thuận, hay ly hôn đơn phương, được quy định cụ thể như sau:

Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng, làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn.

Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật này, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực gia đình, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của người kia.

Như vậy, quyền yêu cầu thủ tục ly hôn không đồng thuận được tòa án giải quyết trong hai trường hợp:

• Trường hợp 1: Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng, làm hôn nhân trở nên trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, và mục đích hôn nhân không đạt được. Trong quá trình thụ lý hồ sơ, Tòa án sẽ tiến hành hòa giải. Nếu vợ chồng đoàn tụ, người khởi kiện rút đơn. Nếu hai bên đồng ý ly hôn và thỏa thuận được về con cái, tài sản, Tòa án sẽ công nhận việc thuận tình ly hôn. Nếu hòa giải không thành, Tòa án sẽ đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục tố tụng chung.
• Trường hợp 2: Khi một bên vợ hoặc chồng có bản án hoặc quyết định của Tòa án tuyên bố mất tích, người còn lại có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn đơn phương. Khi Tòa án giải quyết ly hôn với người bị tuyên bố mất tích, cần chú ý giải quyết việc quản lý tài sản của người này theo quy định tại Điều 79 Bộ luật Dân sự 2005.

IV. Trình tự giải quyết thủ tục ly hôn không thuận tình

Bước 1: Vợ hoặc chồng nộp hồ sơ khởi kiện về việc xin ly hôn đơn phương tại TAND cấp quận/huyện nơi bị đơn (chồng hoặc vợ) đang cư trú, làm việc;

Bước 2: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn khởi kiện cùng hồ sơ hợp lệ Tòa án sẽ thụ lý giải quyết vụ án và sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí cho người đã nộp đơn

Bước 3: Căn cứ thông báo của Tòa án đương sự nộp tiền tạm ứng án phí tại Chi cục thi hành án dân sự cấp quận/huyện và nộp lại biên lai tiền tạm ứng án phí cho Tòa án;

Bước 4: Tòa án thụ lý vụ án, tiến hành giải quyết vụ án theo thủ tục ly hôn đơn phương chung và ra Bản án hoặc Quyết định giải quyết vụ án.

V. Cơ quan có thẩm quyền giải quyết thủ tục ly hôn không thuận tình

Căn cứ theo điểm b khoản 2, khoản 3, và khoản 4 Điều 35 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, quy định về thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện như sau:

“Điều 35. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện

2. Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết những yêu cầu sau đây:
3. b) Yêu cầu về hôn nhân và gia đình quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 và 11 Điều 29 của Bộ luật này;
4. Những tranh chấp, yêu cầu quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này mà có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoặc cần phải ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, cho Tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều này.
5. Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của công dân Việt Nam có thẩm quyền hủy việc kết hôn trái pháp luật, giải quyết việc ly hôn, các tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng, cha mẹ và con, về nhận cha, mẹ, con, nuôi con nuôi và giám hộ giữa công dân Việt Nam cư trú ở khu vực biên giới với công dân của nước láng giềng cùng cư trú ở khu vực biên giới với Việt Nam theo quy định của Bộ luật này và các quy định khác của pháp luật Việt Nam.”

Căn cứ theo điểm b khoản 1 Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, quy định về thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh như sau:

“Điều 37. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

1. Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những vụ việc sau đây:
2. b) Yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động quy định tại các Điều 27, 29, 31 và 33 của Bộ luật này, trừ những yêu cầu thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp huyện quy định tại khoản 2 và khoản 4 Điều 35 của Bộ luật này;”

Căn cứ theo điểm h khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, quy định về thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ như sau:

“Điều 39. Thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ

2. Thẩm quyền giải quyết việc dân sự của Tòa án theo lãnh thổ được xác định như sau:
3. h) Tòa án nơi một trong các bên thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản khi ly hôn;” 

Theo quy định trên, Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của vợ hoặc chồng có thẩm quyền giải quyết thuận tình ly hôn khi cả hai bên đều là công dân Việt Nam. Trong trường hợp thuận tình ly hôn có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài, thẩm quyền giải quyết thuộc về Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

VI.  Câu hỏi thường gặp

1. Hậu quả pháp lý của ly hôn không thuận tình là gì?

Nếu ly hôn được tòa án chấp nhận, hậu quả có thể bao gồm phân chia tài sản, quyền nuôi con, và các vấn đề pháp lý khác liên quan đến hôn nhân.

2. Liệu có thể hòa giải trong trường hợp ly hôn không thuận tình không?

Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, tuy nhiên thường không dễ để hai bên đạt được thỏa thuận trong trường hợp ly hôn không thuận tình

3. Thời gian giải quyết một vụ ly hôn không thuận tình thường là bao lâu?

Thời gian có thể dao động tuỳ thuộc vào độ phức tạp của vụ án và lịch sử của từng hồ sơ, nhưng thường mất một vài tháng đến một năm để giải quyết.

Trên thực tế, thủ tục ly hôn không thuận tình không chỉ là quá trình pháp lý mà còn là sự kết thúc của một chặng đường tình cảm phức tạp. Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và tuân thủ các quy trình pháp lý là rất quan trọng để đảm bảo sự công bằng và minh bạch. Qua việc này, những nỗ lực của các bên liên quan sẽ giúp họ tiến đến một sự giải thoát hợp lý và hài lòng, mở ra cơ hội cho một khởi đầu mới trong cuộc sống.