1. Khái niệm và chức năng bảo lãnh phát hành chứng khoán
Bảo lãnh phát hành là việc tổ chức bảo lãnh phát hành và tổ chức phát hành cam kết thực hiện các thủ tục trước khi phát hành chứng khoán, chấp nhận một phần hoặc toàn bộ chứng khoán của tổ chức phát hành để bán hoặc mua lại, số chứng khoán còn lại của tổ chức phát hành chưa phân phối hoặc hỗ trợ tổ chức phát hành phân phối chứng khoán ra công chúng.
Do đó, dưới góc độ doanh thu, bảo lãnh phát hành chứng khoán là dịch vụ trong đó tổ chức bảo lãnh phát hành đóng vai trò là cố vấn tài chính của tổ chức phát hành và chịu trách nhiệm mua hoặc phát hành chứng khoán cho tổ chức phát hành để hưởng hoa hồng.
2. Vai trò của bảo lãnh phát hành chứng khoán:
Cho người phát hành
- Nâng cao công tác quản trị tài chính doanh nghiệp: Tổ chức bảo lãnh rà soát hiệu quả hoạt động của tổ chức phát hành, tư vấn phát hành chứng khoán, giúp tổ chức phát hành phát hiện những bất hợp lý trong tổ chức, quy trình vận hành và quản lý tài chính doanh nghiệp, đề xuất giải pháp, giúp tổ chức phát hành điều chỉnh hoạt động sản xuất kinh doanh và nâng cao công tác quản trị tài chính doanh nghiệp .
- Nâng cao xác suất phát hành thành công. Đội ngũ nhân sự của các tổ chức bảo lãnh phát hành đều là những người có kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực kinh tế tài chính, cộng với họ là những nhà kinh doanh chứng khoán chuyên nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bảo lãnh phát hành chứng khoán nên có lợi thế trong việc nắm bắt nhu cầu thị trường. Do đó, họ có thể đưa ra những lời khuyên có giá trị cho tổ chức phát hành về việc nên phát hành loại chứng khoán nào phù hợp với nhu cầu, khả năng, điều kiện huy động vốn của tổ chức phát hành và theo nhu cầu đầu tư của tổ chức phát hành trên thị trường. Trong quá trình phân phối chứng khoán, tổ chức bảo lãnh phát hành với tư cách là nhà phân phối chuyên nghiệp, có mạng lưới phân phối và mối quan hệ sẵn có với các tổ chức phát hành, nhà đầu tư, đặc biệt là các tổ chức đầu tư lớn nên việc phân phối chứng khoán chắc chắn có lợi hơn so với việc tự hoạt động. Một tổ chức phát hành phân phối một đợt chào bán chứng khoán. Vì vậy, có thể nói, tổ chức bảo lãnh phát hành chính là “nhà tư vấn” đáng tin cậy để tổ chức phát hành đưa ra những quyết định hợp lý trong quá trình huy động vốn, đồng thời ý chí của tổ chức bảo lãnh phát hành cũng là “cầu nối” quan trọng đảm bảo cho sự thành công của đợt phát hành. Chào bán chứng khoán ra công chúng.
- Hạn chế và phân chia rủi ro: Trường hợp tổ chức phát hành tự tổ chức chào bán và tự bán chứng khoán thì tổ chức phát hành sẽ chịu mọi rủi ro do việc chào bán không thành công. Nếu phát hành thông qua tổ chức bảo lãnh phát hành thì sẽ có sự chia sẻ rủi ro giữa hai bên khi có rủi ro xảy ra. Các nhà bảo lãnh phát hành trong liên danh cũng có thể chia sẻ rủi ro với nhau.
Tuy nhiên, phát hành chứng khoán thông qua tổ chức bảo lãnh phát hành cũng có một số nhược điểm nhất định, đó là: (1) Tổ chức phát hành phải trả phí bảo lãnh cho người bảo lãnh, thường là một khoản tương đối lớn phụ thuộc vào lượng vốn huy động được từ đợt chào bán; (2) Nếu trình độ nghiệp vụ của tổ chức bảo lãnh phát hành không tốt, việc chào bán không thành công có thể gây thiệt hại cho tổ chức phát hành.
Cho người bảo lãnh
- Tăng thu nhập cho tổ chức bảo lãnh phát hành: thông qua nghiệp vụ bảo lãnh phát hành, tổ chức bảo lãnh phát hành sẽ được hưởng hoa hồng. Số tiền này có thể được xác định là chênh lệch giữa giá mua của nhà phát hành và giá bán của nhà đầu tư (POP) hoặc theo tỷ lệ phần trăm của tổng giá trị phát hành khi xác định giá mua của nhà phát hành. Giá bán cho nhà đầu tư là ngang nhau. Số tiền hoa hồng phụ thuộc vào loại bảo đảm mà người bảo lãnh thương lượng với người phát hành. Thông thường, hoa hồng bảo lãnh thường bao gồm 3 thành phần chính: phí quản lý, phí bán hàng và phí bảo lãnh.
Phí quản lý là phí để tổ chức bảo lãnh thành lập và quản lý tổ hợp bảo lãnh.
Phí bán hàng là khoản phí tính cho các tổ chức bảo lãnh phát hành chứng khoán trực tiếp phân phối, tương ứng với tỷ lệ chứng khoán được phân phối bởi các tổ chức bảo lãnh phát hành thành viên.
Phí bảo lãnh là khoản phí thu đối với bên bảo lãnh do họ phải chấp nhận những rủi ro có thể xảy ra trong thời gian bảo lãnh. Khoản phí này có thể không bù đắp toàn bộ tổn thất trong trường hợp rủi ro bảo lãnh xảy ra, nhưng được coi là khoản bù đắp rủi ro cho người bảo lãnh.
- Nâng cao uy tín và mức độ phổ biến của tổ chức bảo lãnh: Thông qua hoạt động bảo lãnh, các tổ chức bảo lãnh sẽ nâng cao hình ảnh và mức độ phổ biến của mình trên thị trường tài chính trong và ngoài nước, qua đó giúp bên bảo lãnh khẳng định uy tín và thương hiệu, tạo đà phát triển cho bên bảo lãnh. Mở rộng mạng lưới hoạt động và cung cấp các dịch vụ kinh doanh khác.
3. Rủi ro bảo lãnh phát hành chứng khoán:
Bên cạnh những lợi ích trên, người bảo lãnh cũng có thể gặp phải một số loại rủi ro trong quá trình bảo lãnh. Các rủi ro mà tổ chức bảo lãnh phát hành gặp phải khi tiến hành nghiệp vụ bảo lãnh phát hành thường bao gồm:
- Rủi ro về giá: Là rủi ro mà giá của chứng khoán do tổ chức bảo lãnh phát hành sẽ giảm xuống ngay sau khi chứng khoán được phát hành. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro đó là: thị trường chứng khoán sụt giảm; xu hướng đầu tư thay đổi; hoặc do phân tích và định giá cổ phiếu không chuẩn, giá bảo đảm cao hơn giá trị thực của cổ phiếu.
- Rủi ro pháp lý: là rủi ro mà tổ chức bảo lãnh phải chịu thiệt hại kinh tế trực tiếp hoặc gián tiếp do tranh chấp, kiện tụng với đối tác trong quá trình giao dịch. Rủi ro pháp lý có thể do các hợp đồng hoặc giao dịch được soạn thảo sơ sài, không tuân thủ pháp luật hoặc trong quá trình bảo lãnh phát hành mà các nhà bảo lãnh phát hành phải phục vụ nhiều nhóm khác nhau cùng một lúc. Vì vậy, nếu các tổ chức bảo lãnh phát hành không tuân thủ các yêu cầu pháp lý và phối hợp vì lợi ích của các nhóm khách hàng này, họ sẽ dễ gặp rắc rối, rủi ro pháp lý và mất khách hàng trong tương lai.
- Các rủi ro khác: rủi ro về vốn, rủi ro về lãi suất, rủi ro về khả năng thanh toán, v.v.
Nội dung bài viết:
Bình luận