Chấm dứt quyền sử dụng đất

Quyền sử dụng đất là một quyền quan trọng và được bảo vệ bởi nhiều quy định chi tiết. Tuy nhiên, có nhiều trường hợp mà quyền sử dụng đất có thể bị chấm dứt, như khi hết thời hạn sử dụng đất, thu hồi đất vì mục đích công cộng, vi phạm pháp luật về đất đai. Cùng tìm hiểu quy định về Chấm dứt quyền sử dụng đất qua bài viết dưới đây.

1. Chấm dứt quyền sử dụng đất

Các trường hợp chấm dứt quyền sử dụng đất thường đến từ các nguyên nhân như chủ thể không còn đáp ứng đủ điều kiện để tiếp tục hưởng quyền sử dụng đất hoặc người sử dụng không còn nhu cầu sử dụng đất. Như vậy, đối với trường hợp trưng dụng đất và thu hồi đất có dẫn đến việc chấm dứt quyền sử dụng đất hay không? Cùng theo dõi bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về vấn đề này nhé!

2. Có những trường hợp nào dẫn đến chấm dứt quyền sử dụng đất?

Theo quy định tại Điều 698 Bộ luật Dân sự 2015 và Điều 82 Luật Đất đai 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2023), các trường hợp dẫn đến chấm dứt quyền sử dụng đất:

Hết thời hạn sử dụng đất:

• Đất được Nhà nước giao hoặc cho thuê có thời hạn nhưng không được gia hạn sử dụng đất.
• Hợp đồng chuyên quyền sử dụng đất hết hạn.

Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất được giao:

• Người sử dụng đất tự nguyện viết đơn trả lại đất cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Hai bên thỏa thuận về việc trả lại đất.

Người sử dụng đất chết mà không có người thừa kế:

• Người sử dụng đất không lập di chúc, hoặc di chúc không có người thừa kế quyền sử dụng đất.
• Người thừa kế từ chối nhận thừa kế quyền sử dụng đất.

Có quyết định thu hồi đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền:

• Thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư của Nhà nước;
• Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai;
• Thu hồi đất trong trường hợp khẩn cấp.

Diện tích đất sử dụng không còn do thiên tai:

Do thiên tai, bồi đắp, sạt lở mà diện tích đất sử dụng của cá nhân, tổ chức không còn.

Các trường hợp khác do pháp luật quy định:

• Chấm dứt hoạt động của tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất.
• Bị tước quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

3. Một số trường hợp cụ thể

3.1 Về trưng dụng đất:

Căn cứ vào Khoản 1, Khoản 4 và Khoản 6 Điều 72 Luật Đất đai 2013, trưng dụng đất được quy định như sau:

+ Nhà nước trưng dụng đất trong trường hợp thật cần thiết để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai.

+ Thời hạn trưng dụng đất là không quá 30 ngày kể từ khi quyết định trưng dụng có hiệu lực thi hành. Trường hợp trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp thì thời hạn trưng dụng được tính từ ngày ra quyết định đến không quá 30 ngày kể từ ngày bãi bỏ tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

+ Người có thẩm quyền trưng dụng đất có trách nhiệm giao cho tổ chức, cá nhân quản lý, sử dụng đất trưng dụng đúng mục đích, hiệu quả; hoàn trả đất khi hết thời hạn trưng dụng; bồi thường thiệt hại do việc trưng dụng đất gây ra.

Theo quy định trên, trưng dụng đất không dẫn đến việc chấm dứt quyền sử dụng đất. Vì nhà nước chỉ trưng dụng trong thời gian nhất định sau đó sẽ hoàn trả đất khi hết thời hạn trưng dụng và bồi thường thiệt hại do việc trưng dụng đất gây ra.

3.2 Về thu hồi đất:

Theo Khoản 11 Điều 3 Luật Đất đai 2013 thì Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. Theo đó, Nhà nước quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;

b) Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai;

c) Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người.

Như vậy, Nhà nước sẽ quyết định thu hồi đất theo 04 trường hợp trên. Việc thu hồi đất có dẫn đến việc chấm dứt quyền sử dụng đất theo quy định.

Quy trình thu hồi đất bao gồm các bước:

• Cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất.
• Thông báo thu hồi đất đến người sử dụng đất.
• Thực hiện kiểm kê, đo đạc và xác định hiện trạng sử dụng đất.
• Lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nếu có.
• Thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao đất thu hồi.

4. Câu hỏi thường gặp

4.1 Người sử dụng đất có quyền khiếu nại quyết định thu hồi đất không?

Trả lời: Có, người sử dụng đất có quyền khiếu nại quyết định thu hồi đất nếu cho rằng quyết định này không đúng pháp luật, gây ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của mình. Khiếu nại có thể được gửi đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc khởi kiện ra tòa án.

4.2 Hậu quả pháp lý khi quyền sử dụng đất bị chấm dứt là gì?

Trả lời: Khi quyền sử dụng đất bị chấm dứt, người sử dụng đất phải bàn giao đất lại cho nhà nước. Nếu có công trình, cây trồng trên đất, người sử dụng đất có thể được bồi thường theo quy định pháp luật. Ngoài ra, các quyền và nghĩa vụ liên quan đến đất đai cũng chấm dứt.

4.3 Có thể gia hạn quyền sử dụng đất khi hết thời hạn không?

Trả lời: Có, người sử dụng đất có thể nộp đơn xin gia hạn quyền sử dụng đất trước khi hết thời hạn sử dụng. Việc gia hạn sẽ được xem xét và quyết định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

4.4 Trường hợp tự nguyện trả lại đất có cần thủ tục gì không?

Trả lời: Khi tự nguyện trả lại đất, người sử dụng đất phải nộp đơn đề nghị trả lại đất cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Sau khi xem xét, cơ quan sẽ ra quyết định thu hồi đất và người sử dụng đất phải bàn giao lại đất cho nhà nước.

4.5 Sử dụng đất sai mục đích có bị chấm dứt quyền sử dụng không?

Trả lời: Có, nếu người sử dụng đất sử dụng đất sai mục đích so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có quyền ra quyết định thu hồi đất và chấm dứt quyền sử dụng đất.

4.6 Tòa án có thẩm quyền gì trong việc chấm dứt quyền sử dụng đất?

Trả lời: Tòa án có thẩm quyền xét xử các vụ kiện liên quan đến quyền sử dụng đất, bao gồm việc giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu kiện về quyết định thu hồi đất, và các vấn đề pháp lý khác liên quan đến chấm dứt quyền sử dụng đất.

Trên đây là một số thông tin về Chấm dứt quyền sử dụng đất. ACC đồng hành pháp lý cùng bạn trong mọi vấn đề pháp lý khác về dịch vụ luật sư, tư vấn nhà đất, thành lập doanh nghiệp… Hãy liên hệ với ACC để nhận được sự hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả từ đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý có nhiều năm kinh nghiệm