Bảo lãnh phát hành chứng khoán là một nghiệp vụ được đề cập và thực hiện tại Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người chưa hiểu bảo lãnh phát hành chứng khoán là gì? Các bài viết dưới đây của Finhay sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về thực trạng và các quy định hiện hành về bảo lãnh phát hành chứng khoán tại Việt Nam.
1. Rủi ro bảo lãnh phát hành chứng khoán tại Việt Nam
Bảo lãnh phát hành chứng khoán là dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn trên thị trường. Hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán được thực hiện bởi các công ty chứng khoán hoặc ngân hàng thương mại được Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc chấp thuận. Quá trình bảo lãnh phát hành cổ phiếu vẫn có thể tồn tại nhiều rủi ro, ảnh hưởng đến nhà đầu tư và thị trường.
Rủi ro bảo lãnh phát hành chứng khoán tại Việt Nam vẫn còn phổ biến như:
- Rủi ro về giá: Loại rủi ro mà người bảo lãnh phải đối mặt là cổ phiếu được bảo lãnh có xu hướng giảm giá ngay khi nó được phát hành ra thị trường. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro này có thể là: công ty phát hành cổ phiếu định giá không chính xác dẫn đến định giá cao hơn giá trị thực tế, ảnh hưởng của thị trường hoặc xu hướng đầu tư thay đổi.
- Rủi ro pháp lý: Đây là loại rủi ro mà các chủ thể bảo lãnh thường gặp phải khi xảy ra tranh chấp, kiện tụng với các đối tác kinh doanh trong quá trình giao dịch. Nguyên nhân thường là do công ty bảo lãnh không tuân thủ các yêu cầu của pháp luật và không phối hợp được quyền lợi với đối tác.
- Rủi ro về vốn: Hoạt động bảo lãnh phát hành đòi hỏi một lượng lớn vốn dài hạn. Khi nhu cầu trên thị trường chứng khoán thấp, các công ty sẽ khó thu hồi vốn, ảnh hưởng đến các hoạt động kinh doanh khác.
- Rủi ro thanh khoản: Khi chứng khoán được phát hành ra thị trường, tổ chức bảo lãnh phát hành cần mua số lượng lớn cổ phiếu cho mục đích bảo hiểm. Trường hợp chứng khoán không đủ thanh khoản để thu hút nhà đầu tư sẽ ảnh hưởng đến nghiệp vụ bảo lãnh phát hành. Đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tính thanh khoản của chứng khoán sẽ rất thấp.
- Rủi ro lãi suất: biến động của thị trường kinh tế dẫn đến lãi suất ngân hàng tăng. Điều này không tốt cho việc bắt đầu kinh doanh bảo lãnh phát hành và lợi nhuận mà doanh nghiệp kiếm được sẽ rất thấp so với số tiền đầu tư.
Ngoài ra, các công ty chứng khoán cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro và hạn chế từ thị trường tài chính Việt Nam hiện nay.
2. Các quy định về bảo lãnh phát hành chứng khoán tại Việt Nam?
Pháp luật đã quy định rõ ràng và chặt chẽ về bảo lãnh phát hành chứng khoán tại Việt Nam nhằm đảm bảo tính minh bạch và ổn định của thị trường. Các quy định về bảo lãnh phát hành chứng khoán của Việt Nam bao gồm:
Thứ nhất: Quy định về tổ chức kinh doanh bảo lãnh phát hành chứng khoán
Các đơn vị bảo lãnh phát hành chứng khoán cần phải được sự chấp thuận của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trước khi hoạt động. Theo quy định tại Điều 72 “Luật chứng khoán” 2019, chủ thể phải đáp ứng các điều kiện sau:
- Yêu cầu về vốn: Nghiệp vụ bảo lãnh phát hành cần vốn đăng ký 165 tỷ đồng, nghiệp vụ môi giới chứng khoán 25 tỷ đồng, nghiệp vụ tự doanh chứng khoán 50 tỷ đồng. Các công ty chỉ đủ điều kiện bảo lãnh phát hành nếu họ có giấy phép tự doanh và môi giới chứng khoán. Doanh nghiệp cần thực hiện theo trình tự cấp phép (môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán và cuối cùng là bảo lãnh phát hành chứng khoán).
- Yêu cầu đối với nhà đầu tư, cổ đông: Các cá nhân không thuộc nhóm đối tượng (quân đội nhân dân, cơ quan nhà nước, công chức, viên chức…), tổ chức có tư cách pháp nhân, hoạt động hợp pháp và có lãi 2 năm liền trước đó.
- Yêu cầu về cơ cấu cổ đông, nhà đầu tư: Phải có ít nhất 2 cổ đông sáng lập là pháp nhân và tỷ lệ góp vốn không thấp hơn 65% vốn đăng ký. Trong số đó, các công ty bảo hiểm hoặc ngân hàng thương mại nắm giữ ít nhất 30% vốn đăng ký.
- Yêu cầu về cơ sở vật chất: Tổ chức phát hành chứng khoán cần phải có trụ sở rõ ràng và đầy đủ cơ sở vật chất để kinh doanh.
- Yêu cầu về nhân sự: có 1 tổng giám đốc, ít nhất 3 nhân viên có chứng chỉ chứng khoán chứng khoán, 1 nhân viên tuân thủ.
Thứ hai: Tổ chức bảo lãnh phát hành đáp ứng các tiêu chuẩn về đảm bảo tài chính theo quy định của pháp luật.
Thứ ba: Tổ chức bảo lãnh phát hành không có quan hệ liên kết với tổ chức phát hành chứng khoán. Yêu cầu đặt ra là đảm bảo thị trường chứng khoán công bằng, minh bạch, tránh liên kết lợi ích để trục lợi từ thị trường và các nhà đầu tư khác.
Thứ tư: Tổ chức bảo lãnh phát hành cam kết mua một phần hoặc toàn bộ chứng khoán của tổ chức phát hành. Giá trị chứng khoán bảo lãnh phát hành không lớn hơn vốn chủ sở hữu và không lớn hơn 15 lần chênh lệch giữa giá trị tài sản ngắn hạn và nợ phải trả ngắn hạn (tính theo báo cáo tài chính quý gần nhất).
3. Thực trạng bảo lãnh phát hành chứng khoán ở Việt Nam
Hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán mang lại nhiều lợi ích cho tổ chức phát hành và giúp tạo điều kiện phát triển thị trường. Có thể coi các công ty bảo lãnh phát hành chứng khoán là “bà đỡ” giúp các công ty cấp vốn và thu hút vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, thực trạng bảo lãnh phát hành chứng khoán ở Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế.
Trong thời gian qua, hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán chưa thực sự phát huy hết năng lực và vai trò. Thị trường bảo lãnh phát hành chứng khoán còn rất ảm đạm, thu nhập không nhiều hoặc không khơi thông được dòng vốn cho doanh nghiệp.
Nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp lớn, như Công ty Chứng khoán Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (VCBS), Công ty Chứng khoán Kỹ thương (TCBS)… Đây là những doanh nghiệp hoạt động nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán, đi ngược lại với xu hướng chung của thị trường.
Một số vấn đề đặt ra đối với hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán ở Việt Nam hiện nay:
- Trong tình hình hiện nay, thị trường chứng khoán chỉ huy động được vài nghìn tỷ nhân dân tệ mỗi năm. Theo thống kê, nguồn vốn doanh nghiệp thực huy động từ thị trường chứng khoán thấp hơn vốn vay ngân hàng.
- Xu hướng thị trường chứng khoán, các quỹ đầu tư chủ yếu tập trung ở các lĩnh vực lớn: bất động sản, tài chính ngân hàng, hàng tiêu dùng. Do đó, tài chính khó khăn ở các khu vực khác và tỷ lệ thành công của bảo lãnh phát hành chứng khoán không cao.
- Công ty bảo lãnh phát hành chứng khoán thu phí dưới 2%. Điều này khiến công ty ít quan tâm đến mảng kinh doanh tài chính này hơn là môi giới hay kinh doanh chứng khoán.
- Bảo lãnh phát hành chứng khoán là cuộc chơi dài hạn, đòi hỏi tiềm lực kinh tế rất lớn khiến nhiều công ty không mấy mặn mà với nghiệp vụ này. Hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán tiềm ẩn nhiều rủi ro: công ty phát hành kém hiệu quả, giá cổ phiếu thấp, thị trường chung biến động dẫn đến phát hành không thành công... Chứng khoán bị hạn chế và gặp khó khăn.
Hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán có ý nghĩa quan trọng và mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Tuy nhiên, tình hình bảo lãnh phát hành chứng khoán ở Việt Nam vẫn rất ảm đạm và gặp nhiều khó khăn. Tôi hy vọng những chia sẻ trên có thể giúp bạn đọc hiểu hơn về hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán ở nước ta và những vấn đề chúng ta đang gặp phải.
Nội dung bài viết:
Bình luận