Thủ tục đổi họ cho con sau ly hôn như thế nào?

Xin chào Luật ACC. Tôi và chồng đã kết hôn 5 năm và có một con chung, nay cuộc sống hôn nhân xảy ra nhiều mâu thuẫn, không thể tiếp tục sống với nhau được nữa nên hai vợ chồng đã thống nhất sẽ ly hôn. Tôi có thắc mắc rằng, sau ly hôn con tôi có thể đổi họ theo họ của tôi không, hiện tại cháu đang mang họ của bố. Cách đổi họ cho con sau khi ly hôn được quy định như thế nào như thế nào? Mong được Luật sư giải đáp, tôi xin chân thành cảm ơn!

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến Luật ACC. Tại bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ giải đáp thắc mắc cho bạn. Hi vọng bài viết này của chúng tôi sẽ mang lại nhiều điều bổ ích đến bạn.

Căn cứ pháp lý

• Luật Hôn nhân và gia đình 2014;
• Bộ luật dân sự 2015;
• Luật Hộ tịch 2014;
• Nghị định 123/2015/NĐ-CP.

1. Những trường hợp có quyền thay đổi họ cho con

Theo quy định pháp luật hiện hành quy định chỉ có 3 trường hợp được quyền thay đổi họ cho con:

• Thay đổi họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ và ngược lại. Bố, mẹ có thể thỏa thuận về thay đổi họ cho con.
• Khi nhận con làm con nuôi thì cha mẹ nuôi có quyền thay đổi họ con nuôi từ họ của cha mẹ đẻ sang họ của cha mẹ nuôi và trong trường hợp khi cha, mẹ nuôi thôi không nhận con nuôi nữa thì cha, mẹ đẻ có quyền thay đổi từ họ cha mẹ nuôi đã thay đổi trước đó sang họ ban đầu là họ cha, mẹ đẻ.
• Ngoài ra khi làm thủ tục xác định cha, mẹ con thì cha mẹ có quyền thay đổi họ của con từ họ của cha sang họ của mẹ.

Như vậy, nếu không nằm trong những trường hợp tại Điều 27 Bộ luật dân sự 2015 thì sẽ không được quyền thay đổi. Ngoài ra, cũng cần xét trên khía cạnh độ tuổi của con; vì suy cho cùng con cái cũng có quyền quyết định với tên, họ của mình. Pháp luật có quy định cụ thể như sau:

• Trường hợp con trên 18 tuổi, sẽ được quyền tự quyết định về thay đổi họ tên của mình;
• Trường hợp người đã đủ từ 09 tuổi trở lên còn cần phải có sự đồng ý của con cái.

2. Đổi họ cho con sau ly hôn có cần người cha đồng ý?

Điều 27, Bộ luật dân sự 2015 quy định về quyền thay đổi họ như sau

1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:

a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;

b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;

c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;

d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;

đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;

………….

Theo quy định của pháp luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì con sinh ra do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng. Do đó cả vợ và chồng đều là người có quyền và nghĩa vụ với con kể cả khi vợ chồng đã ly hôn, chấm dứt quan hệ hôn nhân.

Trường hợp của bạn, sau ly hôn bạn là người trực tiếp nuôi con. Tại điều 82 luật hôn nhân và gia đình năm 2014 có quy định cha mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ thăm nom, cấp dưỡng cho con. Người chồng đã vi phạm nghĩa vụ này tuy nhiên pháp luật không tước đi quyền làm cha của họ. Về mặt pháp luật hộ tịch, cụ thể là trên giấy khai sinh vẫn có thông tin của người cha .

Bên cạnh đó, căn cứ khoản 1 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP nghị định hướng dẫn luật hộ tịch 2014 quy định:

“Điều 7. Điều kiện thay đổi, cải chính hộ tịch

1. Việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi theo quy định tại Khoản 1 Điều 26 của Luật Hộ tịch phải có sự đồng ý của cha, mẹ người đó và được thể hiện rõ trong Tờ khai; đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên thi còn phải có sự đồng ý của người đó”.

Như vậy việc thay đổi họ cho con của bạn buộc phải thể hiện rõ sự đồng ý của người cha trong tờ khai xin thay đổi, đó là yêu cầu bắt buộc.

3. Cách đổi họ cho con sau khi ly hôn

Về cơ quan có thẩm quyền

Theo nguyên tắc là cơ quan nào đăng ký khai sinh trước đây thì thực hiện việc thay đổi họ cho trẻ. Tuy nhiên, cha đẻ và mẹ đẻ của trẻ cũng có thể thực hiện thủ tục này tại cơ quan có thẩm quyền nơi mình đang cư trú; sinh sống, mà cơ quan này không phải cơ quan đăng ký khai sinh trước đây:

• UBND cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh cho trẻ trước đây hoặc nơi cư trú của trẻ. Đây là cơ quan có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi họ cho trẻ chưa đủ 14 tuổi;
• UBND cấp huyện nơi đã đăng ký khai sinh cho trẻ trước đây hoặc nơi cư trú của trẻ. Đây là cơ quan có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi thay đổi họ cho trẻ từ đủ 14 tuổi trở lên cư trú ở trong nước;
• Cơ quan đại diện ngoại giao đã đăng ký khai sinh cho trẻ trước đây thực hiện đăng ký việc thay đổi họ cho trẻ.

Về hồ sơ đổi họ cho con sau khi ly hôn

Khi làm thủ tục đổi họ cho con cần có những giấy tờ sau:

• Giấy khai sinh bản chính của người cần thay đổi thông tin họ, tên;
• Tờ khai theo mẫu quy định của pháp luật;
• Người đi làm cần mang theo đầy đủ giấy tờ. Gồm có chứng minh thư nhân dân và sổ hộ khẩu. Giấy tờ này để chứng minh mối quan hệ và tư cách pháp lý để làm việc;
• Các giấy tờ liên quan để làm căn cứ cho việc thay đổi họ, tên, chữ đệm. Chẳng hạn như các giấy tờ chứng minh lý do muốn thay đổi; văn bản thỏa thuận đồng ý cho đổi tên; CMND, Hộ khẩu….

Về thủ tục trình tự thực hiện đổi họ cho con sau khi ly hôn

Thời hạn: Trong thời hạn 3 ngày, kể từ ngày nhận đủ giấy tờ hợp lệ; nếu việc thay đổi họ, tên có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, thì cán bộ Tư pháp hộ tịch hoặc cán bộ Tư pháp của Phòng Tư pháp ghi vào Sổ đã đăng ký khai sinh trước đây và Quyết định về việc thay đổi họ, tên. Chủ tịch UBND cấp xã hoặc Chủ tịch UBND cấp huyện ký và cấp cho đương sự một bản chính Quyết định về việc thay đổi họ, tên. Bản sao Quyết định được cấp theo yêu cầu của đương sự. (Trường hợp cần phải xác minh, thì thời hạn nói trên được kéo dài thêm không quá 6 ngày).