Thanh toán quốc tế bằng đồng nhân dân tệ

Thanh toán quốc tế bằng đồng nhân dân tệ

Chi tiết tin
Xu hướng thanh toán quốc tế bằng đồng nhân dân tệ trên toàn cầu 28/04/2023 09:55:00
Cỡ chữ:
A-
A+
Đọc báo
Tương phản:
Giảm
Tăng
Hiện nay, các giao dịch thương mại dầu mỏ và các hàng hóa khác với các đối tác thương mại lớn của Trung Quốc đã gia tăng thanh toán bằng đồng CNY nhằm hạn chế các phụ thuộc kinh tế vào hệ thống thanh toán quốc tế bằng USD. Theo đó, vị thế của đồng USD trong hệ thống thanh toán quốc tế sẽ yếu đi và gia tăng sự đa dạng về phương thức thanh toán thương mại bằng các đồng tiền chủ chốt khác trên toàn cầu.

Đồng CNY đang cạnh tranh vị thế dẫn đầu

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, khoảng 7,92 nghìn tỷ CNY (1,15 nghìn tỷ USD) giá trị thương mại hàng hóa đã được thanh toán bằng đồng CNY vào năm 2022, tăng 37,3% so với một năm 2021. Các khoản thanh toán bằng đồng CNY liên quan đến đầu tư trực tiếp đã tăng 16,6% so với một năm trước đó, lên 6,76 nghìn tỷ CNY (982,6 tỷ USD) vào năm 2022. Chính phủ Trung Quốc cũng đang tích cực đàm phán để sử dụng đồng CNY trong hoạt động thương mại dầu thô song phương với các nước Trung Đông.

Theo hãng tin SCMP, việc này đặt ra một thách thức tiềm năng đối với hệ thống petrodollar (bản vị dầu) vì USD là đồng tiền thanh toán giữa những nước mua dầu và những nước sản xuất dầu. Hiện nay, hầu như chỉ được dùng đồng USD để mua dầu mỏ, làm cho đồng USD đứng vị trí số một trong hệ thống thanh toán quốc tế hiện nay. Các động thái xúc tiến giao dịch dầu mỏ của Trung Quốc bằng đồng CNY đã có những phản ứng tích cực khi Irắc là một trong năm quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất thế giới và hiện là quốc gia xuất khẩu dầu lớn thứ hai trong OPEC đã tuyên bố sẽ cho phép các giao dịch với Trung Quốc được thực hiện bằng đồng CNY. Đây cũng là lần đầu tiên Irắc chấp nhận giao dịch thương mại xuyên biên giới không cần đồng USD. Đầu năm 2023, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) cũng đã thanh toán bằng đồng CNY cho Tập đoàn năng lượng đa quốc gia Total Energies của Pháp trong một thỏa thuận khí đốt tự nhiên hóa lỏng được môi giới bởi Sàn giao dịch dầu mỏ và khí đốt tự nhiên Thượng Hải.

Trung Quốc đẩy mạnh thanh toán bằng đồng CNY

Tháng 02/2023, Brazil là đối tác thương mại lớn thứ 10 và là nhà cung cấp quặng sắt và đậu nành chính cho Trung Quốc đã bắt đầu chấp nhận các khoản thanh toán thương mại và đầu tư bằng đồng CNY, với một thỏa thuận được ký kết giữa ngân hàng trung ương hai nước, cũng như chỉ định một ngân hàng thanh toán bù trừ bằng đồng CNY và được quyền truy cập vào Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc. Theo hãng tin SCMP, dự trữ ngoại hối bằng đồng CNY của Brazil đã đạt mức mới là 5,37% trên tổng số dự trữ ngoại hối vào cuối năm 2022, vượt qua dự trữ ngoại hối bằng đồng EUR để trở thành nguồn dự trữ ngoại hối lớn thứ hai của nước này. Việc này đánh dấu sự gia tăng mạnh mẽ ảnh hưởng của đồng CNY kể từ khi đồng tiền này được đưa vào dự trữ ngoại hối của Brazil cách đây 5 năm. Trong khi đó, tài sản bằng đồng USD của Brazil giảm từ mức 89,93% vào năm 2018 xuống còn 80,24% vào cuối năm 2022.

Brazil là bên xuất khẩu đậu nành chính đến Trung Quốc

Nga hiện là đối tác thương mại lớn thứ chín của Trung Quốc đã gần như bị loại khỏi hệ thống tài chính lấy đồng USD làm trung tâm kể từ khi nước này phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Nga đang ngày càng phụ thuộc vào đồng nội tệ RUB và đồng CNY của Trung Quốc trong thanh toán xuyên biên giới và hoạt động tài chính quốc tế. Các biện pháp trừng phạt của phương Tây đã làm hạn chế việc sử dụng đồng USD và EUR của quốc gia này. Theo các nhà phân tích, các biện pháp trừng phạt của châu Âu đối với dầu mỏ Nga đã làm cho lượng xuất khẩu mặt hàng này sang châu Á tăng mạnh, theo đó thúc đẩy sự dịch chuyển sang sử dụng đồng CNY. Nga đã gia tăng đáng kể việc nắm giữ đồng CNY trong dự trữ ngoại hối và các quỹ, với hơn 2/3 các giao dịch thương mại song phương hiện nay được thanh toán bằng đồng CNY hoặc đồng RUB.

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng đang dự định thúc đẩy nhiều giao dịch tài chính và thương mại bằng đồng CNY hơn với các thành viên ASEAN - đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã đẩy nhanh việc thiết lập cơ sở hạ tầng tài chính để tạo điều kiện thuận lợi cho các khoản thanh toán, chuyển khoản và đầu tư xuyên biên giới bằng đồng CNY. Đồng thời thực hiện ký các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương, một cơ chế cung cấp thanh khoản cho đồng CNY ở nước ngoài với hơn 40 quốc gia hoặc khu vực, bao gồm 350 tỷ nhân dân tệ với Ngân hàng Trung ương châu Âu. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc cũng đã ủy quyền cho 31 ngân hàng thanh toán bù trừ nhân dân tệ tại 29 quốc gia hoặc khu vực trên thế giới.

Một nghiên cứu do hai nhà phân tích của ngân hàng đầu tư của Trung Quốc cho thấy, trong ngắn hạn, tình trạng phi đô la hóa bắt đầu diễn ra bởi sự trỗi dậy trong thanh toán bằng đồng CNY đã phản ánh những rạn nứt trong hệ thống tiền tệ quốc tế do đồng USD chi phối trong bối cảnh biến động về địa chính trị. Theo hãng tin SCMP, đồng CNY hiện chỉ chiếm 2,19% thanh toán toàn cầu, 3,5% giao dịch ngoại hối toàn cầu, 2,69% dự trữ do các ngân hàng trung ương nắm giữ và 12,28% rổ tiền tệ có Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Việc mở rộng ảnh hưởng ra nước ngoài của đồng CNY có một số hạn chế bởi thực tế là nó có ít tính chuyển đổi linh hoạt hơn so với đồng USD hoặc đồng EUR. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đồng CNY sẽ còn nhiều khả năng gia tăng vị thế trong thanh toán quốc tế vì Trung Quốc có vị thế là nhà xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới và chiếm khoảng 18% nền kinh tế toàn cầu. Kelvin Lau, nhà kinh tế cấp cao tại Standard Chartered cho rằng, việc đồng CNY sẽ được dùng nhiều hơn là do nhu cầu đa dạng hóa đồng tiền thanh toán, tình hình địa chính trị ở Ukraine cũng như căng thẳng leo thang giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc liên quan tới các vấn đề ở Đài Loan và công nghệ.