So sánh bao thanh toán và chiết khấu chứng từ [Cập nhật]

Trong khi bao thanh toán là một hình thức cấp tín dụng của tài chính tín dụng thì chiết khấu lại là một nghiệp vụ thực hiện tín dụng theo thỏa thuận. Hiện nay có rất nhiều người vẫn đang thắc mắc bao thanh toán và chiết khấu chứng từ có gì khác nhau?

So sánh bao thanh toán và chiết khấu chứng từ

1. Bao thanh toán là gì?

Bao thanh toán là một hình thức cấp tín dụng của tổ chức tín dụng cho bên bán hàng thông qua việc mua lại các khoản phải thu phát sinh từ việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ đã được bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng mua, bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ.

Tổ chức tín dụng (TCTD) với vai trò là đơn vị bao thanh toán sẽ hỗ trợ doanh nghiệp bổ sung vốn lưu động thúc đẩy hoạt động thương mại, bao gồm thương mại trong nước và quốc tế.

Đây được xem như một hình thức trợ vốn cho người bán hàng nhằm đảm bảo quyền lợi cũng như nguồn vốn luân chuyển để tiếp tục sản xuất, tránh tình trạng ứ đọng vốn làm giảm khả năng kinh doanh của bên bán hàng. Với hình thức cấp tín dụng mới mẻ này, cho phép bên bán hàng có được những quyền lợi nhất định.

2. Đặc điểm của bao thanh toán

• Các khoản phải thu: Là số tiền mà bên bán phải thu từ bên mua hàng trong những khoảng thời gian được xác định trong hợp đồng mua bán hàng hóa.
• Số dư bao thanh toán: Là số tiền mà TCTD ứng trước cho bên bán hàng chưa được bên mua hàng thanh toán.
• Bao thanh toán có quyền truy đòi: Là loại bao thanh toán trong đó tổ chức tín dụng có quyền đòi lại số tiền đã ứng trước cho bên bán hàng, khi bên mua hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán các khoản phải thu đã được TCTD nhận bao thanh toán. Hiện nay các TCTD thường chấp nhận bao thanh toán loại này vì sẽ hạn chế được rủi ro tín dụng.

3. Chiết khấu là gì?

Chiết khẩu bộ chứng từ thường gặp trong trường hợp thanh toán trả chậm (L/C trả chậm), Người XK không muốn chờ đợi thanh toán từ Ngân hàng Mở nên muốn nhận tiền thanh toán trước từ Ngân hàng Thông báo. Sau đó, Ngân hàng Thông báo tự chịu trách nhiệm thu tiền từ Ngân hàng Mở. Hành động này gọi là Chiết khẩu bộ chứng từ tại ngân hàng Thông báo. Ngân hàng Thông báo chỉ cho người XK trả triền trước cho người XK khi “bộ chứng từ đã được chấp nhận (chứng từ hợp lý, hợp lệ) bởi Ngân hàng Mở”.

Một số trường hợp, L/C là L/C trả ngay, nhưng vì lý do nào đó, ngân hàng Mở chậm trả tiền, hoặc người XK đang cần tiền rất gấp thì cũng có thể yêu cầu ngân hàng Thông báo chiết khấu bộ chứng từ.

Số tiền được thanh toán trước này thường không bao giờ được 100%. (phần chênh lệch chính là phí chiết khấu và những khoản rủi ro dự phòng của ngân hàng Thông báo).

Phí chiết khấu bộ chứng từ được tính dựa vào lãi suất cho vay ngắn hạn (có thể thấp hơn) và số ngày dự kiến sẽ nhận được tiền hàng từ ngân hàng Mở. Với chứng từ xuất trình theo LC trả ngay, số ngày dự kiến có thể là 10 ngày; đối với LC trả chậm, số ngày dự kiến được căn cứ vào thời hạn trả chậm hoặc số ngày còn lại của hối phiếu trả chậm đã được chấp nhận

4. Ngân hàng Thông báo cung cấp 02 hình thức chiết khẩu bộ chứng từ:

Một là Chiết khẩu bộ chứng từ có truy đòi: (Negotiation with Recourse): Nghĩa là nếu Ngân hàng Mở không chịu trả tiền cho ngân hàng Thông báo thì Ngân hàng Thông báo sẽ đòi lại số tiền đã ứng trước đó cho người bán. (đòi cả tiền ứng trước + tiền lãi).

Hai là Chiết khẩu bộ chứng từ miễn truy đòi: (Negotiation without Recourse): Nghĩa là nếu Ngân hàng Mở không chịu trả tiền cho ngân hàng Thông báo thì Ngân hàng Thông sẽ không được quyền đòi lại số tiền đã ứng trước đó cho người bán. Cách này rất rủi ro cho Ngân hàng Thông báo nên ngân hàng rất ít áp dụng hoặc áp dụng với phí chiết khấu rất cao.

5. Quy trình chiết khấu bộ chứng từ:

(1)…

(2)Người XK giao hàng cho người NK theo yêu cầu của L/C

(3)Người XK lập Bộ chứng từ và gửi cho Ngân hàng Thông báo. Đồng thời yêu cầu Ngân hàng Thông báo chiết khấu bộ chứng từ.

(4)Ngân hàng Thông báo thực hiện chiết khẩu Bộ chứng từ, tức là trả tiền cho người XK.

(5)Ngân hàng Thông báo (lúc này được gọi là Ngân hàng Chiết khấu) gửi Bộ chứng từ cho Ngân hàng Mở và yêu cầu thanh toán

(6)Ngân hàng Mở trả tiền cho Ngân hàng Thông báo.

6. Nghiệp vụ chiết khấu bộ chứng từ khi thanh toán bằng D/A

Trong trường hợp người XK đã thoả thuận trên hợp đồng là cho người NK trả chậm, nhưng người XK sau khi giao hàng lại đang cần tiền gấp, người XK sẽ nghĩ đến cách là sẽ chiết khấu (bán lại) bộ chứng từ cho Ngân hàng của mình.

Số tiền người XK nhận được thường nhỏ hơn giá trị lô hàng (do người XK phải trả phí chiết khấu cho ngân hàng, thường tính theo lãi suất thị trường).

Do người trả tiền thực sự cho lô hàng là người NK, nên rủi ro cho Ngân hàng XK khi họ chiết khấu/NK lại bộ chứng từ là rất cao. Cho nên, ngân hàng thường thực hiện hình thức chiết khấu truy đòi. Có nghĩa là: nếu cuối cùng người NK không trả tiền, thì ngân hàng sẽ đòi lại số tiền đã trả cho người XK trước đó. Và thường ngân hàng cũng không chiết khẩu 100% giá trị của bộ chứng từ.