Khi nào đương sự được hoàn lại tiền tạm ứng án phí trong vụ án dân sự?

Án phí là khoản tiền bắt buộc phải nộp cho nhà nước nhằm bù đắp một phần chi phí tố tụng mà nhà nước phải bỏ ra để giải quyết vụ án theo yêu cầu của các bên đương sự.

Ngoài án phí, các bên tham gia khởi kiện còn phải nộp tiền tạm ứng án phí cho Toà án cấp sơ thẩm, Toà án phúc thẩm. Vậy khi nào thì án phí được hoàn lại?

1. Tiền tạm ứng án phí là gì?

Theo quy định tại Điều 143 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 quy định về tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng án phí được quy định như sau:

- Tiền tạm ứng án phí bao gồm tiền tạm ứng án phí sơ thẩm và tiền tạm ứng án phí phúc thẩm.
- Tiền tạm ứng chi phí giải quyết vụ việc dân sự bao gồm tiền tạm ứng án phí sơ thẩm và tiền tạm ứng án phí phúc thẩm.
Đồng thời, tại Điều 5 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 nêu rõ tiền tạm ứng án phí và tiền tạm ứng án phí cũng được quy định như sau:

- Tiền tạm ứng án phí bao gồm tiền tạm ứng án phí sơ thẩm và tiền tạm ứng án phí phúc thẩm.
- Tiền tạm ứng án phí giải quyết vụ án dân sự bao gồm tiền tạm ứng án phí sơ thẩm và tiền tạm ứng án phí phúc thẩm trong trường hợp kháng cáo quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm theo quy định của bộ luật tố tụng dân sự.

2. Khi nào tiền tạm ứng án phí được hoàn lại?

Theo quy định tại Điều 144 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 thì việc xử lý tiền tạm ứng án phí, tiền tạm ứng lệ phí đã nhận trong quá trình tố tụng dân sự có thể được trả lại cho đương sự như sau:

- Toàn bộ án phí, lệ phí Tòa án thu được phải nộp đầy đủ, kịp thời vào ngân sách nhà nước từ kho bạc nhà nước.
- Án phí và tiền tạm ứng án phí nộp cho cơ quan có thẩm quyền thi hành án được nộp vào tài khoản tiền gửi mở tại Kho bạc Nhà nước và được thu hồi để thi hành án theo quyết định của Toà án.
- Trường hợp người đã nộp án phí, tiền tạm ứng án phí phải chịu án phí, lệ phí thì ngay sau khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực, số tiền tạm ứng thu được phải nộp vào ngân sách nhà nước.
Trường hợp người đã nộp án phí, tiền tạm ứng án phí được hoàn trả một phần hoặc toàn bộ số tiền đã nộp theo bản án, quyết định của Tòa án thì cơ quan thi hành án đã thu án phí, tiền tạm ứng án phí phải tiến hành tố tụng để trả lại cho người đó. - Trong trường hợp tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự thì án phí đã nộp và tiền tạm ứng án phí sẽ được xử lý khi vụ án tiếp tục được giải quyết.
Vì vậy, tiền tạm ứng án phí được tạm chuyển vào ngân sách nhà nước để bảo đảm tiến độ tố tụng. Sau khi có bản án, quyết định của tòa án, các bên đương sự sẽ được bồi hoàn.

3. Đương sự có nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí

Các đương sự khi tham gia tố tụng phải nộp tiền tạm ứng án phí, lệ phí cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định tại Điều 146 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 như sau:

- Nguyên đơn, bị đơn có yêu cầu phản tố đối với nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập trong vụ án dân sự thì phải nộp tiền tạm ứng án phí sơ thẩm, người kháng cáo theo thủ tục phúc thẩm phải nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí. - Người nộp đơn yêu cầu Hội đồng xét xử giải quyết vụ việc dân sự phải nộp tiền tạm ứng án phí giải quyết vụ án dân sự, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí.
Đối với yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thuận tình nuôi con, chia tài sản khi ly hôn thì vợ, chồng có thể thỏa thuận về việc nộp tiền tạm ứng lệ phí, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng lệ phí theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp vợ chồng không thỏa thuận được ai là người nộp tiền tạm ứng lệ phí thì mỗi người phải nộp một nửa số tiền tạm ứng lệ phí.

4. Số tiền tạm ứng án phí hiện nay là bao nhiêu?

Cụ thể, tại Điều 7 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 án phí và tiền tạm ứng án phí được quy định cụ thể như sau:

- Tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm trong lĩnh vực hình sự bằng mức tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm.
- Tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án dân sự ngoài giá ngạch bằng mức án phí dân sự sơ thẩm ngoài giá ngạch. Tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án dân sự có giá trị bằng 50% mức án phí dân sự sơ thẩm mà Tòa án định giá theo giá trị hàng hóa tranh chấp mà các bên đương sự yêu cầu giải quyết, nhưng tối thiểu không thấp hơn mức án phí dân sự sơ thẩm trong vụ án dân sự ngoài hạn ngạch.
Tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm trong vụ án dân sự bằng mức án phí dân sự phúc thẩm.
Như vậy, tiền tạm ứng án phí được tạm chuyển vào ngân sách nhà nước. Sau khi có bản án, quyết định của tòa án, các bên đương sự sẽ được hoàn trả một phần hoặc toàn bộ.