Kiểu nhà nổi tiếng mang nét đặc trưng chế độ mẫu hệ của người Ê đê

1. Người Êđê có một kiểu nhà nổi tiếng mang đặc trưng mẫu hệ, gọi là ? 

Người Ê Đê có một kiểu nhà nổi tiếng mang tính mẫu hệ, đó là nhà dài.  

 2. Nhà của người Ê Đê 

 Nhà dài - kiểu nhà mang đặc trưng chế độ mẫu hệ của người Ê Đê, là một công trình văn hóa độc đáo. Là sản phẩm đặc trưng của tổ chức cộng đồng thị tộc nhằm thích ứng với môi trường tự nhiên, tránh thiên tai, thú dữ và bảo vệ cuộc sống của các thành viên trong cộng đồng, đồng thời  là nơi sinh hoạt văn hóa của đồng bào. 

 Nhà dài của người Êđê là nhà sàn, làm bằng tre, nứa và  gỗ,  sàn và vách  bao quanh nhà làm bằng gỗ hương hoặc tre già, mái lợp  tranh. Còn về chiều dài là nói đến số xà ngang (đê) tương ứng với một cặp cột. Số đê trong nhà tương ứng với số phòng. Cần lưu ý rằng ngôi nhà chỉ có vi cột, gồm xà, quá giang, không có vì kèo nên khung  và mái của ngôi nhà là hai bộ phận riêng biệt được ghép lại. Người ta cắt hàm để đưa xà kép vào cột chính, quá giang trên hai xà, cột chồng lên  nhau. Các xà, kèo, mè và trên cùng là mái tranh. Tranh mọc thành cụm, ngọn rủ xuống mái nhà, rễ uốn cong để cột đỡ ngọn. 

 Đình làm theo hướng Bắc - Nam, mái nhô ngang tầm hai đầu hồi che đi các cột hiên. Các cột được dựng ở hai đầu hồi thẳng đứng, các cột được dựng dọc theo chiều dài và đổ về hai bên,  nhìn từ xa ngôi nhà có hình dáng của một chiếc thuyền. Nhà dài có hai cửa, cửa  trước dành cho khách và nam, cửa  sau dành cho  nữ. Tiếp giáp với hiên nhà là sàn nhà. 

 Mặt đứng của ngôi nhà  gồm hai phần rõ rệt: bắt đầu từ cửa chính đi vào là  phần lớn, chiếm 1/3 hoặc 2/3 gọi là Gah, phần còn lại gọi là Ok.Gah là nơi tiếp khách, có bếp ăn. và  nơi sinh hoạt  của gia đình,  nơi thờ cúng các vị thần, nơi ngủ của con trai chưa vợ và nơi đặt nhiều đồ vật quý giá. Gah và Ok được ngăn cách bởi  cột Kmeh Kpang có khắc hình, trong đó cột phía Đông là cột chính, bên cạnh là chiếc phản dành cho trưởng họ ngồi họp mặt, còn cột phía Tây là cột trống. nơi có  chiếc trống cái đặt trên ghế Kpan cao 0,50m, dài 10-20m để nhạc công ngồi đánh chiêng, trống, chiêng. Dưới gầm ghế thường là nơi đặt chiêng. Sát bức tường phía sau  cột  đông là nơi để chum vại. Ngoài bếp dành cho khách còn có bếp để nấu nướng khi hành lễ. Trước đây, trong phòng Gah có cái bếp để  trai gái nói chuyện. 

 3. Chế độ mẫu hệ của người Ê Đê 

 Người Ê Đê là một trong số ít  dân tộc theo chế độ mẫu hệ. Theo truyền thống  xa xưa, người  quyền lực  nhất trong gia đình người Ê Đê là phụ nữ. Xã hội mẫu hệ  Êđê là xã hội do  phụ nữ làm chủ. Con  sinh ra mang họ mẹ, không mang họ cha. 

 Người vợ chịu trách nhiệm về hôn nhân. Họ yêu ai, yêu ai, họ sẽ đưa về ra mắt mẹ và gia đình để cưới người mình yêu. Người đã kết hôn cư trú tại nhà của vợ mình. Khi sinh con lấy họ của sản phụ. Chẳng may vợ mất, gia đình vợ hoặc nhà vợ sẽ tìm  người phụ nữ khác để cưới anh ta. Người Kinh gọi đó là tục nối dây. Người Ê Đê gọi đó là tục nhục hình. 

 Nếu bạn đến thăm một gia đình Ê Đê, người thay mặt  gia đình  tiếp khách bao giờ cũng là đàn ông, thường là con trai hoặc  chồng của gia chủ. Đàn ông Ê Đê là người đại diện cho họ, tộc bên mẹ  trong các công việc đối ngoại và giải quyết các công việc khi bên nội bên mẹ có việc  như ma chay, cưới hỏi, v.v. 

 Hoa Tiêu vừa giới thiệu đến độc giả một kiểu nhà nổi tiếng mang đặc trưng mẫu hệ và chế độ mẫu hệ của người Ê Đê. Chế độ mẫu hệ là một nét đặc sắc trong văn hóa của người Êđê, nước ta nói riêng và các nước châu Á  nói riêng thường theo chế độ phụ hệ với người đàn ông có vai trò quan trọng nhất trong gia đình. Tuy nhiên, người Êđê thì  ngược lại,  phụ nữ có vai trò  chủ đạo trong các mối quan hệ. Rất thú vị, chắc chắn nhiều chị em muốn  đến và khám phá cuộc sống của người Ê Đê.