Đánh giá chính sách tài khóa của việt nam

Đưa ra một số gợi ý về chính sách tài khóa  2022 và trung hạn 2023 - 2025 trong bài trình bày tại Diễn đàn Kinh tế - Xã hội Việt Nam 2022, PGS. TS Vũ Sỹ Cường, Học viện Tài chính cho rằng, trong những năm 2023-2025, cần tiếp tục thực hiện nguyên tắc điều hành của chính sách tài khóa là chủ động, linh hoạt trong ứng biến trong ngắn hạn, trong ngắn hạn nhưng phải tôn trọng các nguyên tắc của một ngân sách cân bằng. và kỷ luật tài chính  dài hạn. 

 Đặc biệt, thế giới đang đứng trước nhiều biến động bất thường nên cũng cần có những giải pháp cụ thể để ứng phó. Chính sách tài khóa cũng cần được điều chỉnh theo quan điểm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”. NỀN TẢNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH “NGUY HIỂM” 

 Trở lại với những mặt tích cực của việc thực thi chính sách tài khóa năm 2022, PGS. TS Vũ Sỹ Cường nêu bật hai yếu tố. 

  Thứ nhất, các chương trình hỗ trợ giảm thuế, đặc biệt là thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu đã có tác dụng tích cực trong việc duy trì lạm phát ở Việt Nam  ở mức dưới  4% trong bối cảnh nhiều nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt với lạm phát cao. 

  Thứ hai, chương trình hỗ trợ tài khóa đang góp phần nối lại hoạt động sản xuất kinh doanh và tăng trưởng kinh tế  Việt Nam được kỳ vọng khả quan trong năm 2022. Mới đây, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam lên 7%  năm 2022, cao hơn 1% so với  dự báo  3 tháng trước  và là lần điều chỉnh tăng rõ rệt duy nhất tại một số  nền kinh tế lớn  châu Á. 

 Mặc dù IMF đã hạ dự báo tăng trưởng của Việt Nam năm 2023 xuống 6,7%, thấp hơn 0,5% so với dự báo trước  nhưng con số này vẫn tích cực so với triển vọng ảm đạm của các nước khác và là mức tăng trưởng tốt trong số các nền kinh tế lớn của châu Á. 

 Moody's Investors Service cũng nâng xếp hạng tín nhiệm dài hạn quốc gia  của Việt Nam từ  Ba3 lên  Ba2, với triển vọng ổn định. 

  Tuy nhiên, cần lưu ý, vị chuyên gia này thẳng thắn chỉ ra, chính sách tài khóa năm 2022 và giai đoạn vừa qua cho thấy Việt Nam  còn nhiều vấn đề cần tháo gỡ cả trong ngắn hạn và dài hạn. 

 Tiềm ẩn nhiều vướng mắc, điều hành chính sách tài khóa 3 năm tới phải "dĩ bất biến, ứng vạn biến" - Ảnh 1. 

 Ông Cường xác định có 5 vấn đề. Thứ nhất, bên cạnh chính sách miễn giảm thuế đã phát huy tác dụng rõ rệt, các chính sách khác vẫn còn khá mờ nhạt như chương trình hỗ trợ  lãi suất 2% hay chương trình mua máy tính cho sinh viên. 

 Gói hỗ trợ nhà ở  dù được đánh giá là rất có ý nghĩa về mặt xã hội nhưng thực tế triển khai  còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ giải ngân 8 tháng của năm 2022 mới đạt hơn 60%. 

 Chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở xã hội hầu như không được giải ngân. 

 Thứ hai, chi đầu tư đóng vai trò quan trọng trong chương trình hỗ trợ ngân sách nhưng tiến độ giải ngân rất chậm. 

 “Số liệu đến cuối tháng 8 cho thấy tổng chi vốn phát triển chỉ bằng hơn 40% dự toán. Nhiều khoản chi đầu tư của gói kích cầu vẫn chưa được giải ngân”, ông Cường lưu ý. 

  Việc  ban hành Nghị quyết 584 của Thường trực Quốc hội về  điều chỉnh, bổ sung dự toán chi đầu tư phát triển  ngân sách trung ương năm 2022 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương có thể coi là giải pháp tình thế cho việc giải ngân vốn đầu tư công. 

  Việt Nam đối mặt với thế “tiến thoái lưỡng nan” khi vừa muốn tiếp tục nới lỏng chi tiêu, vừa muốn cắt giảm thuế để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Hệ quả là  cân đối ngân sách càng phải đối mặt với nguy cơ mất cân đối  và nguy cơ gia tăng  nợ. 

 Thứ ba, chương trình hỗ trợ và phục hồi theo nghị quyết 43/2022 được thiết kế trước khi có những biến động lớn của tình hình kinh tế, chính trị thế giới như xung đột Nga-Ucraina, lạm phát toàn cầu, v.v. . Vì vậy, cần phải có những điều chỉnh để phù hợp với những thay đổi của bối cảnh mới. 

 Thứ tư, dự báo thu  chi ngân sách  luôn là một thách thức. Dự báo thận trọng là cần thiết, nhưng quá thận trọng có thể khiến Việt Nam  thu hẹp không gian tài khóa của chính mình.  

 Cụ thể, số liệu về kế hoạch tài chính  - ngân sách nhà nước trung hạn 3 năm 2022 - 2024, tỷ lệ huy động  bình quân phải đạt khoảng 15,1% GDP (từ thuế, phí gần 13%). 

 Cần phải nói rằng, nếu quy đổi sang GDP (cũ) thì  thu NSNN giai đoạn 2022-2024  chỉ tương đương khoảng 18,5% GDP, thấp hơn nhiều so với mức  bình quân của giai đoạn 2015-2019 là 25,1%. của GDP.