Đặc điểm cán bộ là gì

1. Khái niệm về công chức, viên chức 

 Cán bộ, công chức là  khái niệm có trong pháp luật của hầu hết các nước trên thế giới, nhằm  chỉ những người thường xuyên làm việc  trong bộ máy nhà nước và  hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, khái niệm công chức ở các nước cũng có những điểm khác nhau, bởi phạm vi của khái niệm công chức phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: chính trị, lịch sử, kinh tế - xã hội, v.v. Vì vậy, có nước quan niệm công chức là tất cả những người làm việc trong cơ quan nhà nước, hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Một số quốc gia  quy định công chức chỉ bao gồm những người làm việc trong hệ thống cơ quan hành pháp.

Ví dụ: Ở Hoa Kỳ,  năm 1883, Đạo luật Công vụ được ban hành,  là cơ sở pháp lý đầu tiên cho nền công vụ hiện đại ở Hoa Kỳ. Đến nay, luật này đã được sửa đổi và khái niệm công chức  được hiểu như sau: “Mọi người làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước gọi chung là công chức, kể cả những người được bổ nhiệm về mặt chính trị như Bộ trưởng, Thứ trưởng, còn gọi là công chức chính trị, công chức chuyên môn. Người đứng đầu bộ máy độc lập và chịu trách nhiệm về quyền lực hành chính”; Một số quốc gia  mở rộng khái niệm công chức bao gồm tất cả những người làm việc trong các đơn vị hành pháp và  dịch vụ công. Ví dụ: Ở Nhật Bản, theo Điều 15 của Hiến pháp và Luật Công chức, khái niệm công chức bao gồm cả công chức nhà nước và công chức địa phương. “Công chức nhà nước bao gồm những người làm công tác giữ chức vụ trong bộ máy chính quyền trung ương, cơ quan tư pháp, Quốc hội, quân đội,  trường học, bệnh viện công lập và doanh nghiệp công lập hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức địa phương hưởng lương từ ngân sách địa phương”.38 

 Cán bộ, công chức là những người làm việc trong cơ quan nhà nước do tuyển dụng, bầu hoặc bổ nhiệm giữ một công vụ nhất định hoặc bằng hoạt động của mình góp phần vào việc thực hiện một chức vụ nhất định và được trả lương theo chức vụ hoặc hoạt động đó.  

 Theo quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019, khái niệm cán bộ, công chức được hiểu như sau: Cán bộ, công chức là công dân Việt Nam, trong biên chế, bao gồm: 

 – Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. 

  – Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. 

  Cán bộ xã, phường, thị trấn là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong hường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội; 

 Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. 

2. Đặc điểm của cán bộ lãnh đạo, công chức 

 - Mối quan hệ với  sản xuất của cải vật chất 

 Cán bộ, công chức thừa hành không trực tiếp tạo ra của cải vật chất. Cán bộ quản lý, cán bộ là  người chỉ đạo, điều hành quá trình sản xuất, xác định phương hướng phát triển khoa học của sản xuất và thực hiện các biện pháp tổ chức.  

 – Hậu quả pháp lý của hoạt động 

 Hoạt động của người thừa hành, công chức làm  thay đổi, chấm dứt hoặc tạo điều kiện  làm  thay đổi, chấm dứt quan hệ pháp luật. 

 - Cán bộ, công chức Nhà nước giữ các chức vụ trong Nhà nước 

 Vị trí việc làm là đơn vị  tổ chức, cơ cấu của cơ quan nhà nước được xác lập trên cơ sở  văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan có thẩm quyền, xác định vị trí công việc, vai trò làm việc của người lao động, quyền và nghĩa vụ của họ cũng như yêu cầu về chuyên môn của họ. 

  Nội dung hoạt động của  công chức, viên chức được xác định căn cứ vào chức năng nhiệm vụ  được giao. Cán bộ quản lý, công chức phải đảm nhận những nghĩa vụ nhất định và được trao những quyền  nhất định. 

 - Cán bộ, công chức quản lý được hưởng lương khi thực hiện nhiệm vụ Nhà nước giao.