Các loại dịch vụ công ích đô thị

1. Dịch vụ công  là gì? 

 Dịch vụ công  là  hoạt động phục vụ các nhu cầu cơ bản, thiết yếu của mọi người, vì lợi ích chung của toàn xã hội, do Nhà nước trực tiếp cung cấp hoặc ủy quyền cho các chủ thể khác đáp ứng các điều kiện cung ứng nhằm bảo đảm ổn định và công bằng xã hội. Là hình thức dịch vụ mà việc sản xuất, cung ứng dịch vụ đó theo cơ chế thị trường khó  bù đắp chi phí hoặc dịch vụ có tính chất đặc thù; được Nhà nước cấp bù phần chênh lệch giữa giá tiêu dùng, dịch vụ theo quy định của Nhà nước hoặc phần chênh lệch giữa số tiền mà đối tượng phải trả khi sử dụng dịch vụ công ích  theo quy định của Nhà nước và chi phí quản lý hợp pháp của nhà công nghiệp, đơn vị cung ứng dịch vụ công ích để sản xuất và cung ứng dịch vụ công ích do Nhà nước giao (hoặc  nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật chuyên ngành, nếu có). 

  – Ngày nay, các dịch vụ công  xuất hiện ngày càng nhiều. Cùng với sự phát triển  kinh tế - xã hội, bên cạnh những người dân có mức sống khá, vẫn còn một bộ phận không nhỏ người dân có hoàn cảnh khó khăn. Nói cách khác, khoảng cách giàu nghèo ở nước ta còn tương đối nhỏ. Vì vậy, các dịch vụ công ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu cơ bản của dân cư; hỗ trợ người dân giảm bớt một số nguồn kinh phí cho các nhu cầu sinh hoạt cơ bản. 

 Tiện ích có những đặc điểm cơ bản sau: 

 Dịch vụ công cộng xã hội. Về bản chất, mục tiêu chính của dịch vụ công  là phục vụ lợi ích của cộng đồng nhằm đáp ứng nhu cầu của mọi thành viên trong xã hội, bảo đảm công bằng và ổn định xã hội. Như đã phân tích, dịch vụ công bảo đảm  quyền con người của mỗi cá nhân. Dịch vụ công cho phép mọi người  bình đẳng, đều có quyền  được phục vụ như nhau bởi các dịch vụ công, kể cả khi họ không có nền tảng kinh tế cá nhân… Tính xã hội ở đây là  mọi người đều được hưởng  lợi từ các dịch vụ công. Điều này tạo nên sự công bằng cho mọi công dân. 

Các nhu cầu thiết yếu được đảm bảo, con người  sẽ có cơ sở, chỗ dựa để lao động phát triển. Qua đó giúp thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tế - xã hội Việt Nam. Các dịch vụ công  được cung cấp và quản lý bởi các cơ quan, cụ thể  là nhà nước, hoặc  bởi các tổ chức và cá nhân có đủ điều kiện. Dịch vụ công cộng là dịch vụ vì lợi ích chung của tất cả mọi người. Nó không thuộc về cá thể nào, mà được hình thành từ quỹ xã hội,  ngân sách nhà nước. Nói cách khác, dịch vụ công  do nhà nước xây dựng  và nhà nước trực tiếp điều hành. Ví dụ: trồng, chăm sóc cây xanh, chiếu sáng đường phố, phòng chống dịch bệnh, bảo vệ môi trường, cấp nước sinh hoạt, v.v. đều là những dịch vụ thiết yếu phục vụ đời sống con người  và nếu việc cung cấp  dịch vụ này bị vướng mắc sẽ gây  bất ổn trong xã hội. Dịch vụ công cộng góp phần làm cho các khía cạnh này được  bảo hiểm tốt hơn. 

 đề nghị từ 

 Người sử dụng dịch vụ công  không phải trả tiền trực tiếp  mà là nộp thuế cho ngân sách nhà nước, hoặc chỉ thu phí dịch vụ ở mức thấp phù hợp với thu nhập của đại bộ phận người dân trong xã hội. Điều này xuất phát từ mục đích hình thành mục đích công cộng, đó là hỗ trợ nhu cầu sống còn của mọi công dân và phục vụ lợi ích chung của tất cả. Dịch vụ công  mang tính phi lợi nhuận, do nhà nước  cung cấp và quản lý. Điều này thể hiện sự quan tâm, chú trọng của Đảng và nhà nước ta trong việc nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ và thúc đẩy sự phát triển của mỗi con người trong một môi trường tốt nhất. Nói cách khác, nền công vụ đem lại lợi ích cho nhu cầu sống còn tự nhiên của mọi người. Đó là một trong những hình thức để Nhà nước thực hiện chức năng của mình. 

  Có thể thấy, dịch vụ công  là dịch vụ cần thiết, phục vụ  cuộc sống bình thường, an toàn  của xã hội nên không thể  cung ứng. Nó giúp đảm bảo rằng cuộc sống của mọi người  diễn ra bình thường và thoải mái. Trên tất cả, nó tạo ra hòa bình và công lý cho mọi công dân;  góp phần vào sự phát triển chung của nhà nước và xã hội.  

2. Danh mục dịch vụ công  thiết yếu: 

  Dịch vụ công thiết yếu là  hoạt động đáp ứng nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống của người dân. Các dịch vụ công  thiết yếu bảo đảm đáp ứng đầy đủ các nhu cầu sống còn của người dân. Đây được coi là sự đảm bảo quyền con người của các cơ quan, nhà nước. Tính dân chủ và công bằng của nhà nước Việt Nam  phần nào được thể hiện trong việc hỗ trợ và cung cấp các dịch vụ công, đặc biệt là các dịch vụ công thiết yếu.  Hiện nay, ở nước ta có 3 nhóm dịch vụ công thiết yếu như sau: 

 2.1. Công vụ  trong lĩnh vực sự nghiệp: 

 Dịch vụ  công phi thương mại là loại hình dịch vụ cung cấp các loại hình dịch vụ nhằm phát triển con người, phát triển nghề nghiệp của  cá nhân. Dịch vụ  công phi thương mại bao gồm các hoạt động cung cấp phúc lợi xã hội thiết yếu cho người dân như giáo dục, văn hóa, khoa học, y tế, thể thao, bảo hiểm, an sinh xã hội, v.v. Đây là nhóm tiện ích có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy cuộc sống con người. Để có thể phát triển, mỗi cá nhân  phải có những yếu tố cơ bản: Sức khỏe, tri thức,  bảo vệ tính mạng, đời sống tinh thần, v.v. Tuy nhiên, trên thực tế không phải ai cũng có khả năng tự trang trải cho những nền tảng sống này. Nhóm Dịch vụ Công cộng Thiết yếu được thành lập để giúp đảm bảo rằng người dân có thể sống và tận hưởng những dịch vụ này một cách trọn vẹn. Nhờ đó giúp  thúc đẩy  phát triển  con người và phát triển xã hội.  

 2.2. Dịch vụ công trong lĩnh vực công ích: 

 Sản phẩm, dịch vụ công ích là sản phẩm, dịch vụ thiết yếu đối với đời sống kinh tế – xã hội của đất nước, địa phương hoặc cộng đồng dân cư mà Nhà nước cần bảo đảm vì lợi ích chung hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh và việc sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ này theo cơ chế thị trường khó có khả năng bù đắp chi phí. Dịch vụ công ích, là các hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ cơ bản, thiết yếu cho người dân và cộng đồng như: vệ sinh môi trường, xử lý rác thải, cấp nước sạch, vận tải công cộng đô thị, phòng chống thiên tai…Người sử dụng dịch vụ công ích không phải chi trả bất kỳ một khoản chi phí nào cho những dịch vụ công ích này. Bởi những nguồn vốn bỏ ra xây dựng những công trình, dự án này chính là tiền thuế của người dân đóng cho ngân sách nhà nước hoặc chỉ thu phí dịch vụ ở mức độ thấp phù hợp với tình hình kinh tế nước ta và tạo điều kiện cho những hoàn cảnh khó khăn có thể sử dụng được. 

  2.3. Dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính nhà nước hay còn gọi là dịch vụ hành chính công: 

 Dịch vụ hành chính công là các hoạt động diễn ra nhằm phục vụ, hỗ trợ những quyền lợi và nghĩa vụ cơ bản, những lợi ích chung thiết yếu của công dân và tổ chức, những dịch vụ hành chính công do trực tiếp Nhà nước thực hiện hoặc Nhà nước chuyển giao quyền hạn cho một số cơ sở ngoài Nhà nước tiến hành thực hiện. Đây được xem là loại dịch vụ gắn liền với chức năng quản lý nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu của người dân. Đây là một phần của tính năng quản lý nhà nước. Để thực hiện chức năng này, Nhà nước phải tiến hành các hoạt động dịch vụ trực tiếp như cấp giấy phép,  chứng chỉ, đăng ký, công chứng, thị thực, hộ tịch, v.v. Ví dụ: Thủ tục cấp giấy khai sinh, thủ tục cấp  giấy phép, CMND, thủ tục đăng ký kết hôn, v.v.