Án phí tranh chấp lối đi chung là bao nhiêu?

1. Tranh chấp lối đi chung

Lối đi chung có thể hiểu là phần diện tích đất chung do nhiều hộ gia đình, cá nhân sử dụng để đi lại thành đường giao thông công cộng.
Tranh chấp lối đi chung là một loại tranh chấp trong lĩnh vực đất đai, nó phát sinh trong trường hợp một bên nhất quyết không dọn lối đi cho bên kia.
Loại tranh chấp này xảy ra thường xuyên và phổ biến trong cuộc sống, có nhiều tình huống xảy ra như: người được ủy quyền mở lối đi trên đất của người khác hoặc không tự nguyện mở lối đi qua đất của người khác,… dẫn đến lấn chiếm, gây khó khăn cho chủ sở hữu.

2. Quy định về lối đi, lối đi chung

Vấn đề về lối đi chung được quy định rõ tại Điều 254 BLDS 2015 như sau: Chủ sở hữu bất động sản bị bao vây bởi bất động sản của chủ sở hữu khác mà không có hoặc không có đủ lối đi chung thì có quyền yêu cầu rằng chủ sở hữu của hàng rào dành lối đi hợp lý trên đất của mình.
Một lối đi được mở trên đó bất động sản liền kề được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến các chi tiết cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản có hàng rào và thiệt hại tối thiểu đối với bất động sản tiếp cận mở.
Các quy định về lối đi chung được thi hành về quyền ưu tiên; quyền ưu tiên là quyền được cấp cho những chủ sở hữu không có lối đi riêng qua đường công cộng và những người có nghĩa vụ mở lối đi qua đất của người khác.
Tại thời điểm này, chủ sở hữu đất được bao quanh bởi các tài sản khác có quyền yêu cầu mở lối đi qua đất của họ. Thực tế có trường hợp người đề nghị mở lối đi không bị bao vây hoàn toàn, tức là dù có bao nhiêu đường vòng nhưng nếu dẫn ra đường công cộng thì việc đề nghị mở lối đi qua phần đất của người khác là hoàn toàn không có sự đồng ý cơ bản. Hơn nữa, Luật giải quyết tranh chấp lối đi chung cũng quy định rõ quyền và nghĩa vụ của chủ nhà yêu cầu mở đường và chủ nhà được yêu cầu mở đường như sau: chủ sở hữu bất động sản được hưởng, trừ trường hợp luật có quy định khác.

3. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp về lối đi chung

Theo quy định tại Điều 203 Luật Đất đai 2013, tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì các bên có thể lựa chọn giải quyết tại Tòa án, chịu án phí và quyết định việc tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan có thẩm quyền. Uỷ ban nhân dân tuỳ từng trường hợp.

3.1. Giải quyết tranh chấp lối đi chung tại ủy ban nhân dân

Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lối đi chung trong trường hợp các bên không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của luật đất đai năm 2013. Thẩm quyền giải quyết thuộc Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện hoặc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện là người có thẩm quyền quyết toán giữa hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư. Nếu các bên không đồng ý với quyết định giải quyết của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện thì có quyền khiếu nại đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc khởi kiện ra Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là người có thẩm quyền giải quyết tranh chấp mà một bên là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Trong trường hợp sau khi Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết mà các bên không đồng ý thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc khởi kiện ra Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật. Luật Tố tụng hành chính.

3.2. Giải quyết tranh chấp đất đai của tòa án nhân dân

Theo quy định của pháp luật, các bên có quyền khởi kiện để giải quyết tranh chấp lối đi chung theo thủ tục khi các bên không có Giấy chứng nhận hoặc một trong các bên không có một trong các loại giấy tờ quy định tại mục 2. 100 Luật đất đai 2013. Theo quy định tại khoản 3 mục 2 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP thì điều kiện khởi kiện tranh chấp đất đai như sau:

Nguyên đơn có quyền khởi kiện. Thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án tùy theo từng loại vụ án. Tranh chấp chưa được giải quyết bằng quyết định hoặc bản án có hiệu lực. Phải hoà giải với ban dân vận xã. Quy định về tranh chấp đất đai liên quan đến đường đi chung
Quy định về tranh chấp đất đai liên quan đến đường đi chung

4. Phương thức giải quyết tranh chấp theo con đường chung

Theo quy định tại Điều 202, Nhà nước khuyến khích các bên hòa giải hoặc hòa giải ở cơ sở. Nếu tranh chấp không hoà giải được thì Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi tranh chấp được chuyển đến Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi tranh chấp để giải quyết.
Tuy nhiên, theo Khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP thì tranh chấp liên quan đến xác định quyền sử dụng đất mà không được hòa giải tại UBND cấp xã, phường, thị trấn nơi có đất Trường hợp đất có tranh chấp theo Điều 202 Luật đất đai 2013 thì được xác định là không đủ điều kiện khởi kiện. Trong các vụ án liên quan đến quyền sử dụng đất như: tranh chấp giao dịch về quyền sử dụng đất, tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất, chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất,... Thủ tục hòa giải với Ủy ban nhân dân cấp xã, khu phố, xã nơi có đất tranh chấp không phải là điều kiện để khởi kiện.

5. Trình tự giải quyết tranh chấp về lối đi chung

Pháp luật quy định rõ, đối với việc giải quyết tranh chấp đất đai nói chung và tranh chấp đất đai nói chung phải bảo đảm trình tự tố tụng không thành thì hòa giải cơ sở mới thành.
Thứ nhất, hòa giải trong giải quyết tranh chấp về lối đi chung:

Thứ hai, tự thương lượng, thương lượng hòa giải cơ bản để giải quyết tranh chấp trên con đường chung:

Việc mở lối đi chung thực ra là một việc rất phổ biến trong cuộc sống, nó xuất phát từ sự thỏa thuận, trao đổi của các bên nên khi xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp, các bên thường cùng nhau thương lượng để giải quyết tranh chấp. Điều này được nhà nước hoàn toàn ủng hộ và khuyến khích. Các bên có thể hòa giải hoặc hòa giải trên cơ sở. Khi hòa giải ở cơ sở sẽ có hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết tranh chấp, từ đó các bên xây dựng phương án giải quyết tranh chấp đất đai một cách tốt nhất. Thứ ba, hòa giải tranh chấp lối đi chung tại ủy ban nhân dân thị trấn:

Việc giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật phải được hòa giải ở cấp ủy ban nhân dân cấp xã trong trường hợp các bên không hòa giải được. Việc hòa giải chỉ được tiến hành khi có mặt đầy đủ các bên tranh chấp, trường hợp một trong hai bên vắng mặt hai lần thì coi như hòa giải không thành. Thủ tục hòa giải tranh chấp lối đi chung tại Ủy ban nhân dân cấp xã được thực hiện trong thời hạn 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai. Việc hòa giải thành hoặc không thành phải được lập thành biên bản có đầy đủ chữ ký của các bên và có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã. Nếu hòa giải thành thì phải căn cứ vào đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp, đơn xác nhận đường chung và biên bản hòa giải để tiến hành và đây là cơ sở pháp lý cho phép các bên không khởi kiện. Lúc này, các bên tham gia hòa giải tự nguyện thỏa thuận với nhau về việc giải quyết toàn bộ hoặc một phần nội dung vụ án dân sự.
Trường hợp hòa giải không thành thì các bên tranh chấp có thể giải quyết như sau:

Khởi kiện tranh chấp lối đi chung tại Tòa án nhân dân nếu đương sự có Giấy chứng nhận hoặc một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật đất đai 2013. Nếu đương sự không có Giấy chứng nhận hay một trong các loại giấy tờ được quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013 thì hướng giải quyết là khiếu nại hoặc khởi kiện giải quyết tranh chấp đất đai. Thứ tư, khiếu nại hoặc khởi kiện giải quyết tranh chấp đất đai:

Khi hoà giải cơ sở không thành thì sẽ có 2 hướng giải quyết tranh chấp đất đai như sau:

Một là nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại UBND cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 203 Luật Đất đai 2013:

Nếu là tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau thì Chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết. Trong trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết thì khiếu nại lên Chủ tịch UBND tỉnh hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.
Nếu tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì Chủ tịch UBND tỉnh giải quyết, nếu không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính.
Trong trường hợp UBND có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về lối đi chung thì Chủ tịch UBND sẽ giải quyết tranh chấp, các bên bắt buộc phải chấp hành nghiêm chỉnh, nếu không chấp hành thì sẽ bị cưỡng chế. Thứ hai là khởi kiện tranh chấp chung ngõ ra trước Tòa án nhân dân:

Trường hợp hòa giải cơ sở không thành thì người tranh chấp đất đai có quyền khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Luật tố tụng dân sự. Tòa án có trách nhiệm xem xét hồ sơ hoặc yêu cầu mở lối đi chung của đương sự có phù hợp với quy định của pháp luật về lối đi chung để giải quyết tranh chấp.
Tuy nhiên, trong trường hợp hai bên không thỏa thuận được mức bồi thường thì tòa án sẽ quyết định mức bồi thường thiệt hại cho người phải mở lối đi chung này theo bảng giá đất của Nhà nước.

6. Án phí tranh chấp lối đi chung

Án phí được quy định rõ là khoản tiền mà đương sự phải nộp để Toà án giải quyết một vụ án theo mức đã được pháp luật quy định. Đối với loại tranh chấp lối đi chung sẽ cần nộp những khoản sau:

Tiền tạm ứng án phí tranh chấp lối đi chung: Khi làm hồ sơ khởi kiện giải quyết tranh chấp lối đi chung, người làm đơn cần nộp một khoản tiền tạm ứng ban đầu để Toà án thụ lý hồ sơ. Với trường hợp tranh chấp lối đi chung là vụ án tranh chấp đất đai không có giá ngạch nên người làm đơn phải nộp 300.000 VNĐ.

Tiền án phí tranh chấp lối đi chung:

• Đối với vụ án không có giá ngạch:

Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 24 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14. tranh chấp lối đi chung nếu như Toà án không xem xét giá trị mà chỉ xem xét quyền sử dụng đất thì đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm như trường hợp vụ án không có giá ngạch là 300.000VNĐ.

• Đối với vụ án có giá ngạch:

Tranh chấp lối đi chung trong trường hợp Toà án xác định giá trị quyền sử dụng đất thì đương sự phải chịu án phí sơ thẩm như trường hợp vụ án có giá ngạch đối với phần giá trị mình được hưởng. Án phí được xác định theo giá trị tài sản cụ thể như sau:

7. Cơ sở pháp lý

luật đất đai 2013;
Luật tố tụng dân sự 2015;
Luật Viên chức 2015;
Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP. Trên đây là toàn văn văn bản hướng dẫn của chúng tôi về tranh chấp đất đai về lối đi chung. Thông qua bài viết này, chúng tôi hy vọng bạn có thể hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan.
Luật Quang Huy là công ty có kinh nghiệm không chỉ tư vấn pháp luật về vấn đề tranh chấp lối đi chung mà còn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng khi gặp phải các vấn đề pháp lý trên phạm vi toàn quốc.