Vai trò của luật hành chính

Quyền con người là những giá trị mà cộng đồng quốc tế nhận thức và công nhận, trong khi quyền công dân chỉ là sự nhận thức và công nhận của một quốc gia cụ thể. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, giữa quyền con người và quyền công dân vẫn có khoảng cách nhất định. Việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân là việc tạo ra những tiền đề, điều kiện về chính trị, kinh tế, xã hội, pháp lý và tổ chức cho phép cá nhân, công dân, tổ chức của công dân thực hiện các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp được pháp luật ghi nhận. Dưới góc độ luật học, trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ở nước ta, bảo đảm pháp lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. kinh tế, xã hội và tổ chức thành những quy phạm bắt buộc mà nhà nước, cơ quan nhà nước và xã hội phải tuân theo để bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Các bảo đảm pháp lý rất đa dạng và phong phú, trước hết là sự thừa nhận quyền con người, quyền công dân, tạo điều kiện pháp lý, điều kiện tổ chức, thiết lập cơ chế, bộ máy. chuyên trách bảo đảm quyền con người, quyền công dân

1. Quy định về cơ quan hành chính nhà nước
1.1. Khái niệm cơ quan hành chính

Khái niệm: Cơ quan hành chính nhà nước là một bộ phận cấu thành của bộ máy hành chính của nhà nước, được lập ra để chuyên thực hiện các chức năng quản lý hành chính của nhà nước. Vì vậy, chúng là chủ thể cơ bản của luật hành chính (Hiến pháp và pháp luật nước ta chỉ gọi chính phủ và Uỷ ban nhân dân là cơ quan hành chính nhà nước chứ chưa dùng thuật ngữ này cho các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan chuyên môn trực thuộc Uỷ ban nhân dân, tuy bản chất hành chính của họ rất rõ ràng)

1.2. Đặc điểm của cơ quan hành chính

Đặc điểm: Cơ quan hành chính có những đặc điểm chung giống như mọi cơ quan nhà nước, đó là:
Với tư cách là một tổ chức của xã hội, là tập hợp của những người - cán bộ, công chức nhà nước. Độc lập tương đối về tổ chức - cơ cấu: vừa có cơ cấu độc lập, không phụ thuộc tương đối vào các cơ quan nhà nước khác, vừa là một bộ phận cấu thành của bộ máy hành chính nhà nước => quan hệ chặt chẽ, đa dạng với các cơ quan khác của bộ máy hành chính nhà nước, như cũng như của bộ máy Nhà nước. Có thẩm quyền theo pháp luật
Đặc điểm độc đáo:
Là loại cơ quan nhà nước chuyên thực hiện và điều hành các hoạt động, tức là các hoạt động do pháp luật điều chỉnh, được thực hiện trên cơ sở pháp luật và để cưỡng chế thi hành. Các cơ quan chính của bộ máy hành chính nhà nước (CP, bộ, cơ quan ngang bộ, ủy ban nhân dân các cấp) do cơ quan đề xuất tương ứng thành lập.)
Các cơ quan hành chính nhà nước có sự phân cấp, thứ bậc chặt chẽ để tạo thành một hệ thống thống nhất, với trung tâm quản lý tập trung là Chính phủ.
Cơ quan hành chính nhà nước có số lượng cơ quan các cấp (từ trung ương đến cơ sở) lớn, biên chế khổng lồ. Số lượng các cơ quan và biên chế của các cơ quan này lớn hơn nhiều lần so với số lượng các cơ quan và biên chế của các cơ quan nhà nước khác cộng lại. Nòng cốt của cơ quan hành chính nhà nước là đội ngũ công chức.
Cơ quan hành chính nhà nước ở nước ta thường có nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trực thuộc. Hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước được bảo đảm trực tiếp bởi ngân sách nhà nước và các cơ sở vật chất khác, vì các cơ quan này chịu sự quản lý trực tiếp của ngân sách và các nguồn tài chính khác, tài sản và nguồn tài nguyên thiên nhiên chủ yếu của đất nước. 1.3. Năng lực pháp luật hành chính của cơ quan hành chính nhà nước

Năng lực với tư cách là chủ thể của luật hành chính bao gồm năng lực pháp luật hành chính và năng lực hành vi hành chính.
Năng lực pháp luật hành chính của cơ quan hành chính được hiện thực hóa bằng các quy định về thẩm quyền (nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn), thẩm quyền thể hiện năng lực hành vi hành chính của cơ quan này. Nói cách khác, năng lực hành vi hành chính và năng lực pháp luật hành chính của cơ quan nhà nước phát sinh đồng thời khi cơ quan đó được thành lập và đi vào hoạt động.
Khả năng hành vi hành chính của cơ quan thay đổi khi thẩm quyền thay đổi làm cho khả năng khách thể của nó thay đổi. Còn các yếu tố: khả năng chi phối luật hành chính, khả năng quy phạm pháp luật hành chính, khả năng hành vi sẽ chấm dứt khi cơ quan này bị giải thể. Thẩm quyền: phạm vi quyền, nghĩa vụ, quyền hạn cụ thể được pháp luật quy định trên thực tế - KHÁC - năng lực chủ thể: năng lực chủ thể thụ lý và năng lực thực hiện quyền, nghĩa vụ.

2. Vai trò của pháp luật hành chính trong việc bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân

Pháp luật hành chính là một lĩnh vực rất rộng, luôn gắn liền với con người từ khi sinh ra cho đến khi mất đi để đảm bảo và bảo vệ quyền con người, quyền của công dân. Quy phạm pháp luật hành chính đảm bảo và bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua từng quy định của nó, mặc dù quy phạm pháp luật hành chính được hiểu theo nghĩa rộng, nghĩa hẹp khác nhau. Vì vậy, việc nghiên cứu bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân thông qua quy phạm pháp luật hành chính cần được xem xét trong từng thiết chế của lĩnh vực pháp luật này.

Quy phạm pháp luật hành chính có vai trò sau đây trong việc đảm bảo, bảo vệ quyền con người, quyền công dân

- Quy phạm pháp luật hành chính là phương tiện cụ thể, chi tiết về các quyền, tự do, nghĩa vụ,.. Nhiều quyền và tự do của con người và công dân chỉ được đảm bảo và bảo vệ khi được cụ thể hóa bằng các quy phạm pháp luật hành chính (ví dụ: quyền khiếu nại, tố cáo, quyền tiếp cận thông tin,..) . Nói cách khác, thông qua luật hành chính, các quy phạm hiến pháp liên quan đến các quyền và tự do của con người, các quyền và tự do của công dân có thể được thực hiện trên thực tế.
- Quy phạm pháp luật hành chính là phương tiện giới hạn quyền lực của hệ thống hành chính nhà nước trong mối quan hệ với cá nhân, tổ chức. Quyền lực nhà nước tuy là phương tiện bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân nhưng mặt khác cũng có thể là phương tiện vi phạm các quyền này. Thực vậy, bộ máy hành chính trong hoạt động của nó luôn có xu hướng lạm quyền, can thiệp và xâm phạm đời sống dân sự của các cá nhân. Vì vậy, luật hành chính phải có những quy định phù hợp về thẩm quyền xét xử, hình thức, thủ tục, v.v. hạn chế sự tùy tiện lạm quyền của bộ máy hành chính.

- Vai trò to lớn của quy phạm pháp luật hành chính trong việc bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân thể hiện trực tiếp và trước hết ở hoạt động của bộ máy hành chính - nơi đưa quy phạm pháp luật hành chính đến với nhân dân. Vì đối tượng điều chỉnh của luật hành chính là hoạt động quản lý hành chính của nhà nước - tác động toàn diện đến mọi mặt đời sống xã hội - tác động đến nhiều lĩnh vực quyền con người, quyền công dân.
- Vai trò của quy phạm pháp luật hành chính không chỉ được thể hiện thông qua vai trò của bộ máy hành chính trong việc bảo đảm, bảo vệ quyền con người và quyền công dân. Xét cho cùng, ở khía cạnh xây dựng nhà nước pháp quyền, chính các quy định của hiến pháp, pháp luật về quyền con người, quyền công dân là cơ sở cho các hoạt động nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân. - Luật hành chính xác định giới hạn của quyền hành chính với quyền lực dân sự, quyền con người, quyền công dân trong hoạt động hành chính của nhà nước. Ở đây, cần dựa trên hai nguyên tắc chính, dân chủ dưới pháp quyền: (1) chính quyền nhỏ - xã hội lớn (chính phủ nhỏ can thiệp, xã hội dân sự lớn hoạt động); (2) Cơ quan nhà nước, bộ máy hành chính, cán bộ, công chức chỉ được làm những gì pháp luật cho phép, xã hội dân sự thì mọi người được làm những gì pháp luật không cấm.
- Quy phạm pháp luật hành chính là phương tiện để công dân kiểm soát hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước nhằm bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, tăng cường pháp quyền trong quản lý.

Như vậy, quy phạm pháp luật hành chính là sự bảo đảm pháp lý theo nghĩa rộng, sử dụng các hình thức và phương pháp khác nhau để bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân khi các quyền đó bị xâm phạm trong hầu hết các lĩnh vực quan hệ xã hội.

3. Việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân của pháp luật hành chính

Nhìn chung, nước ta luôn tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc và các công ước quốc tế liên quan đến quyền con người. Pháp luật ngày càng được hoàn thiện theo hướng mở rộng và tăng cường bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong xây dựng và tổ chức thực hiện. Giới hạn của luật hành chính trong vấn đề này:

Thứ nhất, pháp luật hành chính được ban hành qua nhiều giai đoạn, nhiều quy định không phù hợp với thực tiễn, quy luật tự nhiên và xã hội, sự vận động và phát triển của đời sống kinh tế - chính trị xã hội, quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, kinh tế thị trường. , xã hội dân sự, với việc bảo đảm quyền con người, quyền của công dân.
Thứ hai, các quy định về quản lý còn nặng về quản trị và xử phạt, chưa tính đến quy phạm pháp luật hành chính phải đồng hành cùng sự phát triển của xã hội đối với mỗi công dân, phải đảm bảo và bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Thứ ba, bộ máy hành chính nhà nước vẫn còn tâm lý coi mình là người cai trị, lãnh đạo xã hội, mà thay vào đó, xã hội điều hành nhà nước cũng như bộ máy hành chính, chính quyền phải phục vụ công dân và xã hội. Vì vậy, nhiều quy định của pháp luật hành chính Việt Nam còn nhiều ưu điểm cho hệ thống công quyền, chưa quan tâm đúng mức đến lợi ích của công dân và xã hội.

Thứ tư, trình độ kỹ thuật lập pháp còn hạn chế, chưa có cái nhìn tổng thể, hệ thống, chưa có nghiên cứu căn cơ để đề xuất các biện pháp giải quyết góc khuất, trọng tâm của vấn đề. Khi ban hành văn bản quy phạm pháp luật chưa suy nghĩ kỹ về sự cần thiết, có vi phạm quyền con người, quyền công dân hay không.