Hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu

Thuật ngữ "trái phiếu" hẳn đã rất quen thuộc với nhiều người, đặc biệt là những ai đang quan tâm đến thị trường chứng khoán, tiền tệ. Ở bài viết này, Công ty luật ACC sẽ trình bày tổng quan về hoạt động đầu tư kinh doanh trái phiếu.

1. Trái phiếu là gì?

1.1 Trái phiếu là gì?

Theo quy định tạo khoản 3 Điều 4 Luật chứng khoán năm 2019 thì "Trái phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần nợ của tổ chức phát hành."

Nói một cách dễ hiểu thì trái phiếu là một loại chứng khoán huy để động vốn trong đó quy định nhà phát hành (đi vay) phải trả cho cho nhà đầu tư (cho vay) một khoản tiền với một lãi suất cố định trong một thời gian xác định. Nhà phát hành trái phiếu phải hoàn trả khoản cho vay cho nhà đầu tư khi nó đáo hạn.

Ví dụ: Trái phiếu trái phiếu Chính phủ do Bộ Tài chính phát hành nhằm huy động vốn cho ngân sách nhà nước hoặc huy động vốn cho chương trình, dự án đầu tư cụ thể thuộc phạm vi đầu tư của nhà nước.

1.2 Phân loại trái phiếu

Có nhiều cách phân loại trái phiếu, cụ thể như sau:

• Trái phiếu ngân hàng: Các tổ chức tài chính, ngân hàng phát hành trái phiếu nhằm tăng thêm vốn để hoạt động.
• Trái phiếu chính phủ: Chính phủ phát hành trái phiếu để đáp ứng được nhu cầu chi tiêu. Ngoài ra còn có mục đích để huy động số tiền nhàn rỗi của dân, tổ chức kinh tế – xã hội. Trái phiếu của Chính phủ được xem là có uy tín và ít rủi ro nhất trên thị trường.
• Trái phiếu doanh nghiệp: Đây là các trái phiếu được các doanh nghiệp, công ty phát hành ra để tăng vốn hoạt động cho doanh nghiệp. Trái phiếu của doanh nghiệp có rất nhiều loại và vô cùng đa dạng. Vậy nếu muốn đầu tư kinh doanh, có nên đầu tư trái phiếu doanh nghiệp hay không? Rủi ro là gì? Mời quý bạn đọc theo dõi thêm bài viết Có nên đầu tư trái phiếu doanh nghiệp? Rủi ro là gì?

Ngoài ra còn một số cách phân loại khác như phân loại theo lợi tức, tính chất trái phiếu, mức độ đảm bảo thanh toán, hình thức:

• Phân loại theo lợi tức trái phiếu gồm: Trái phiếu có lãi suất cố định, trái phiếu có lãi suất biến đổi (gọi là lãi suất thả nổi), trái phiếu có lãi suất bằng không.
• Phân loại theo hình thức trái phiếu: Trái phiếu ghi danh và trái phiếu vô danh.
• Phân loại theo tính chất trái phiếu: Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu, trái phiếu có thể mua lại, trái phiếu có thể chuyển đổi.
• Phân loại theo mức độ đảm bảo thanh toán: Trái phiếu đảm bảo, trái phiếu không đảm bảo.

1.3 Thị trường trái phiếu là gì?

Thị trường trái phiếu được hiểu là nơi diễn ra các giao dịch trao đổi mua bán trái phiếu với các mức giá khác nhau và đông đảo các nhà đầu tư tham gia. Ngoài ra còn có các hình thức môi giới trái phiếu mua bán trao đổi trái phiếu trên thị trường trái phiếu. Thị trường trái phiếu có các tính năng và đặc điểm riêng của nó. Do đó thị trường trái phiếu được chia thành rất nhiều loại khác nhau. Tùy vào từng mục đích đầu tư các nhà đầu tư nên chọn lựa cho mình thị trường trái phiếu phù hợp.

Thị trường trái phiếu chính phủ là một nhân tố then chốt đảm bảo cho thị trường trái phiếu hoạt động tốt và có khả năng huy động vốn nhanh chóng. Trong những trường hợp nhà nước cần vốn bù đắp cho sự thiếu hụt ngân sách, thị trường trái phiếu chính phủ sẽ là nơi đầu tư chủ yếu của rất nhiều người. Đặc biệt trong thị trường trái phiếu chính phủ các chủ thể tham gia được bảo vệ và có quyền lợi rõ ràng của riêng mình.

2. Hoạt động đầu tư trái phiếu là gì?

Hoạt động đầu tư trái phiếu là thực hiện một giao dịch cho vay với người đầu tư trái phiếu là người cho vay và người phát hành trái phiếu (Chính phủ, doanh nghiệp, ngân hàng hay tổ chức tài chính) là người đi vay. Nhà phát hành có nghĩa vụ phải thanh toán cho trái chủ theo các cam kết nợ được xác định trong hợp đồng vay. Chính vì vậy, có thể nói trái phiếu là một công cụ tuyệt vời để tạo ra thu nhập và đầu tư trái phiếu được coi là sự đầu tư an toàn, đặc biệt là khi so sánh với đầu tư cổ phiếu.

3. Các câu hỏi thường gặp

3.1 Các quỹ đầu tư trái phiếu phổ biến ở Việt Nam

Hiện nhà đầu tư có thể mua các trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, hoặc đầu tư vào các quỹ đầu tư trái phiếu. Các quỹ đầu tư phổ biến ở Việt Nam gồm:

• Quỹ đầu tư trái phiếu Techcom (quỹ TCBS) hiện là một trong những quỹ đầu tư lớn nhất Việt Nam. Quỹ này chú trọng đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp.
• Quỹ đầu tư trái phiếu SSI là mô hình quỹ mở nội địa, tập trung vào những khách hàng là nhà đầu tư trong và ngoài nước.
• Quỹ đầu tư trái phiếu VCB – FIF là mô hình quỹ mở với 100% tài sản của quỹ được đầu tư vào các trái phiếu có chất lượng tín dụng tốt.

3.2 Giá trái phiếu là gì?

Giá trái phiếu hay gia phát hành trái phiếu chính là định mức giá trị của mỗi trái phiếu khi được chào bán ra ngoài thị trường. Các loại trái phiếu khác nhau sẽ có giá phát hành khác nhau. Thông thường giá của trái phiếu sẽ được tính toán theo mức phần trăm của giá trị mệnh giá đó. Để tính toán đưa ra giá của một trái phiếu là một công việc phức tạp. Cần phải dựa vào tình hình thực tế của thị trường lúc đó, thị trường của bên phát hành trái phiếu, cân nhắc tính toán rất kỹ lưỡng. Một số khái niệm thường gặp trong giá phát hành trái phiếu:

• Giá đi ngang: Là giá trái phiếu ngang bằng với giá phát hành của trái phiếu đó và được chào bán ra thị trường.

• Giá chiết khấu: Mệnh giá của trái phiếu cao hơn giá phát hành. Các nhà đầu tư trái phiếu có thể mua trái phiếu với giá thấp hơn mệnh giá của nó.

• Giá gia tăng: Giá bán phát hành ra thị trường cao hơn mệnh giá của trái phiếu.

Như vậy chúng ta có thể thấy việc đầu tư vào trái phiếu nên tùy vào từng thời gian nhất định, lựa chọn loại giá trái phiếu đầu tư cho hợp lý.