Những điều doanh nghiệp cần lưu ý khi đầu tư trái phiếu

Thuật ngữ trái phiếu không còn quá xa lạ với nhiều người, đặc biệt là với những ai quan tâm đến thị trường chứng khoán, tiền tệ. Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là hình thức mua trái phiếu của một doanh nghiệp nào đó phát hành, thông qua đó trực tiếp cho doanh nghiệp vay vốn. Lúc này, người mua và sở hữu trái phiếu đóng vai trò là nhà đầu tư, mang các khoản tiền nhàn rỗi cho các doanh nghiệp vay và sử dụng cho các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó. Vậy những điều cần lưu ý khi đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là gì? Bài viết sau đây của ACC sẽ giải đáp cho quý độc giả những thắc mắc xoay quanh vấn đề trên.

Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

1. Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là gì?

Trước khi tìm hiểu những lưu ý khiđầu tư trái phiếu doanh nghiệp, ta cần hiểu rõ trái phiếu là gì?

Trái phiếu là một chứng nhận nghĩa vụ nợ của người phát hành phải trả cho người sở hữu trái phiếu đối với một khoản tiền cụ thể (mệnh giá của trái phiếu), trong một thời gian xác định và với một lợi tức quy định.

Người phát hành có thể là doanh nghiệp (trái phiếu trong trường hợp này được gọi là trái phiếu doanh nghiệp), một tổ chức chính quyền như Kho bạc nhà nước (trong trường hợp này gọi là trái phiếu kho bạc), chính quyền (trong trường hợp này gọi là công trái hoặc trái phiếu chính phủ). Người mua trái phiếu, hay trái chủ, có thể là cá nhân hoặc doanh nghiệp hoặc chính phủ. Tên của trái chủ có thể được ghi trên trái phiếu (trường hợp này gọi là trái phiếu ghi danh) hoặc không được ghi (trái phiếu vô danh). Trái chủ là người cho nhà phát hành vay và họ không chịu bất cứ trách nhiệm nào về kết quả sử dụng vốn vay của người vay. Nhà phát hành có nghĩa vụ phải thanh toán theo các cam kết nợ được xác định trong hợp đồng vay.

Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là hình thức mua trái phiếu của một doanh nghiệp nào đó phát hành, thông qua đó trực tiếp cho doanh nghiệp vay vốn. Lúc này, người mua và sở hữu trái phiếu đóng vai trò là nhà đầu tư, mang các khoản tiền nhàn rỗi cho các doanh nghiệp vay và sử dụng cho các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó.

Do đó, giống như hình thức khi bạn gửi tiết kiệm vào ngân hàng, doanh nghiệp có nghĩa vụ trả cho nhà đầu tư các khoản lãi suất định kỳ theo cam kết và hoàn lại số tiền đầu tư ban đầu khi đến kỳ đáo hạn.

2. Cách đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là hình thức đầu tư khá an toàn và ổn định. Để đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, nhà đầu tư cần hiểu được sơ bộ về trái phiếu doanh nghiệp, những mặt lợi ích và cả các rủi ro có thể gặp phải trong quá trình đầu tư.

Việc nghiên cứu này sẽ giúp nhà đầu tư chủ động nắm bắt được tình hình, các khả năng có thể xảy ra. Từ đó, các nhà đầu tư sẽ có quyết định liên quan đến việc mua hoặc bán bất kỳ một loại trái phiếu nào.

Bên cạnh đó, bạn có thể nghiên cứu về trái phiếu của các doanh nghiệp nổi bật hiện nay được nhiều người quan tâm và sở hữu. Trong nhiều trường hợp, việc làm theo số đông sẽ giúp bạn đạt được lợi nhuận chắc chắn và hạn chế rủi ro trong đầu tư.

Sau khi lựa chọn được doanh nghiệp và xác định được khoản tiền có thể bỏ ra để đầu tư, bạn có thể theo dõi thông tin về thị trường trái phiếu doanh nghiệp hay các hình thức mua bán trái phiếu trên kênh thông tin của các doanh nghiệp, tại các ngân hàng hoặc các sở giao dịch chứng khoán,… Tại đây bạn có thể dễ dàng mua, sở hữu trái phiếu với các thông tin về kỳ hạn, lãi suất và loại hình trả lãi của từng loại trái phiếu.

Cách đầu tư trái phiếu doanh nghiệp không quá phức tạp và tương đối dễ hiểu với cả những người mới bắt đầu quan tâm đến đầu tư.

3. Những lưu ý khi đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, khi cân nhắc tham gia mua trái phiếu doanh nghiệp, cần lưu ý các nội dung sau:

- Trái phiếu doanh nghiệp không phải là tiền gửi ngân hàng. Trái phiếu doanh nghiệp được doanh nghiệp phát hành theo nguyên tắc tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm về khả năng trả nợ. Do đó, nhà đầu tư mua trái phiếu doanh nghiệp là có rủi ro, khi doanh nghiệp không đảm bảo được nghĩa vụ trả nợ gốc, lãi trái phiếu.

- Khi được giới thiệu mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, nhà đầu tư phải lưu ý các quy định của pháp luật chỉ cho phép nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp được mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ. Nếu nhà đầu tư không phải nhà đầu tư chuyên nghiệp thì không được mua loại trái phiếu này.

- Các tổ chức tín dụng, công ty chứng khoán phân phối chào mời mua trái phiếu doanh nghiệp không có nghĩa là các tổ chức này đảm bảo an toàn cho việc mua trái phiếu. Các tổ chức này chỉ là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, hưởng phí dịch vụ từ doanh nghiệp phát hành mà không chịu trách nhiệm về khả năng trả nợ của doanh nghiệp phát hành.

- Bảo lãnh phát hành trái phiếu không phải là bảo lãnh thanh toán trái phiếu. Bảo lãnh phát hành chỉ là việc tổ chức bảo lãnh có cam kết với doanh nghiệp phát hành để phân phối số trái phiếu cần phát hành, vì thế không có bất kỳ nghĩa vụ nào với nhà đầu tư. Đối với bảo lãnh thanh toán, nhà đầu tư cũng cần tìm hiểu kỹ phạm vi bảo lãnh (bảo lãnh thanh toán gốc, lãi hay chỉ một phần gốc, lãi và nhà đầu tư sẽ phải chịu rủi ro đối với phần còn lại).

- Tài sản đảm bảo của trái phiếu doanh nghiệp hay các khoản vay tín dụng có nhiều loại như nhà đất, cổ phần, cổ phiếu, các chương trình, dự án đầu tư...

Trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ hiện nay phần lớn tài sản đảm bảo là bất động sản và các chương trình, dự án, chứng khoán hoặc kết hợp các loại tài sản (bất động sản, chứng khoán).

Thông tin về tài sản đảm bảo được các doanh nghiệp phát hành nêu tại bản công bố thông tin, nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ về điều kiện của tài sản đảm bảo, chất lượng, giá trị của tài sản đảm bảo và các kết quả về bảo đảm của doanh nghiệp phát hành.

Nhà đầu tư cần lưu ý rằng, đối với các tài sản đảm bảo là các dự án, tài sản hình thành trong tương lai hoặc cổ phiếu, khi thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản có nhiều biến động, giá trị tài sản đảm bảo có thể bị sụt giảm và không đủ để thanh toán gốc, lãi trái phiếu.

Mọi hành vi "lách" các quy định của pháp luật để trở thành nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp không chỉ khiến nhà đầu tư chịu nhiều rủi ro, tổn thất khi mua trái phiếu (có thể mất toàn bộ tiền đầu tư) mà còn là hành vi vi phạm pháp luật. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ thực hiện thanh kiểm tra để xử lý nghiêm minh những hành vi lách quy định này của pháp luật.

4. Những rủi ro trái phiếu doanh nghiệp có thể gặp phải khi đầu tư

Mặc dù so với các hình thức và kênh đầu tư khác, trái phiếu doanh nghiệp được xem là cách đầu tư an toàn và lợi nhuận đều. Tuy nhiên vì là đầu tư, trái phiếu doanh nghiệp cũng có thể mang đến những rủi ro nhất định. Vậy nhà đầu tư trái phiếu có thể gặp phải những rủi ro như thế nào?

4.1 Rủi ro khi chưa tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp

Rủi ro lớn nhất của nhà đầu tư trái phiếu là sở hữu trái phiếu của các doanh nghiệp khó khăn. Không ít doanh nghiệp sau khi phát hành trái phiếu với mục tiêu gọi vốn đã phá sản sau một thời gian và không có khả năng hoàn trả cả vốn lẫn lãi cho các nhà đầu tư. Đây là rủi ro lớn nhất đối với các nhà đầu tư khi đầu tư trái phiếu mà chưa tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trong những trường hợp rủi ro mà doanh nghiệp bị giải thể hoặc phá sản, doanh nghiệp phải có nghĩa vụ ưu tiên giải quyết cho các trái chủ (người mua trái phiếu) trước, sau đó mới đến người sở hữu cổ phiếu và hội đồng quản trị.

4.2 Rủi ro khi tái đầu tư

Rủi ro khi tái đầu tư mà nhà đầu tư có thể gặp phải là tình trạng nhà đầu tư đã nhận được tiền nhưng không thể thực hiện tái đầu tư với mức lãi suất tương đương ban đầu. Đây là một hình thức khá phổ biến ở một số loại trái phiếu doanh nghiệp mà nhà đầu tư cần lưu ý khi mua.

Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

4.3 Rủi ro về lãi suất

Thông thường, số lượng trái phiếu bán ra sẽ tỉ lệ nghịch với mức lãi suất. Điều này có nghĩa là nhu cầu mua trái phiếu của một doanh nghiệp càng tăng thì mức lãi suất dành cho nhà đầu tư sẽ càng giảm. Các nhà đầu tư sẽ dựa vào quy tắc này để cố gắng giữ mức lãi suất cao nhất có thể. Ngược lại, khi lãi suất trái phiếu tăng, các nhà đầu tư ban đầu sẽ phải bán đi các trái phiếu có lãi suất thấp, dẫn đến việc thua lỗ trong đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.

4.4 Rủi ro thanh khoản

Rủi ro thanh khoản là trường hợp khi giá cả bị biến động khó lường, khiến cho nhà đầu tư không thể bán được trái phiếu mà mình đang sở hữu. Khi đó, nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp chỉ có thể đợi đến thời gian đáo hạn để có thể lấy lại vốn đầu tư từ phía doanh nghiệp.

4.5 Rủi ro lạm phát

Lạm phát là cách nói để chỉ sự mất giá của đồng tiền. Khi đầu tư trái phiếu, chính là khi bạn cho doanh nghiệp vay tiền và thu lãi về. Vậy có thể xảy ra trường hợp như sau: Bạn cho vay một khoản là X đồng, sau 1 năm lãi được Y đồng. Tuy nhiên trong 1 năm đó, tiền đã mất giá đi Z đồng (với Z> Y). Vậy sau 1 năm, bạn đã không lời mà còn lỗ bởi rủi ro lạm phát xảy ra.

5. Hạn chế rủi ro khi đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Mặc dù đầu tư trái phiếu cũng có đến một số rủi ro nhất định, tuy nhiên nhà đầu tư cần có một số lưu ý để có thể hạn chế những rủi ro này, tối ưu khoản lãi thu về.

Đầu tiên, trước khi đầu tư, bạn cần lưu ý chọn thời điểm để mua trái phiếu. Khi chu kỳ chứng khoán bùng nổ, phần lớn các nhà đầu tư sẽ lựa chọn đầu tư vào cổ phiếu bởi đây là sản phẩm dễ sinh lời. Tuy nhiên trong thời kỳ thị trường suy thoái, tình hình khó đoán định thì hầu hết nhà đầu tư lại lựa chọn trái phiếu bởi rủi ro thấp. Lựa chọn và cân đối được thời điểm vàng để mua trái phiếu sẽ giúp bạn tối ưu được lợi nhuận thu về.

Điều thứ hai bạn cần cân nhắc là đánh giá về tình hình doanh nghiệp phát hành trái phiếu. Đánh giá này dựa trên báo cáo tài chính, vị thế của doanh nghiệp trong ngành và có thể xét đến uy tín của công ty và ban quản trị. Các nhận xét và đánh giá này giúp bạn xác nhận được đây có phải là một doanh nghiệp “khỏe mạnh” và đáng đầu tư hay không.

Điều tiếp theo cần cân nhắc là xem xét giữa rủi ro và lãi suất. Một doanh nghiệp đưa ra mức lãi suất cao ngất ngưởng có thể là doanh nghiệp làm ăn tốt, nhưng cũng có thể là một “cái bẫy” mà các doanh nghiệp đang khó khăn tung ra để thu hút nhà đầu tư.

Cuối cùng, hãy cân nhắc thời hạn của trái phiếu. Việc lập ra kế hoạch về thời gian dự định đầu tư, vạch ra các mục tiêu ngắn và dài hạn cũng là điều cần thiết mà các nhà đầu tư cần làm. Hơn thế nữa, bạn chỉ nên đầu tư trái phiếu khi sở hữu khoản tiền rảnh rỗi trong thời gian tương đối dài, tránh trường hợp cần tiền gấp nhưng chưa thể bán lại trái phiếu.

Trên đây là những thông tin ACC muốn chia sẻ đến độc giả về những điều cần lưu ý khi đầu tư trái phiếu doanh nghiệp. Trong quá trình tìm hiểu, nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc nào về bài viết hay cần hỗ trợ pháp lý vui lòng liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và giải đáp.