Điều 170 Luật Thương mại 2005 chi tiết - Công ty Luật ACC

1. Đại lý thương mại là gì?

Căn cứ Điều 166 Luật thương mại 2005; quy định về đại lý thương mại như sau:

Điều 166. Đại lý thương mại

Đại lý thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên giao đại lý và bên đại lý thỏa thuận việc bên đại lý nhân danh chính mình mua, bán hàng hóa cho bên giao đại lý hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý cho khách hàng để hưởng thù lao.

Như vậy, theo quy định trên, đại lý thương mại gồm có bên giao đại lý và bên đại lý. Bên đại lý mua bán hàng hóa cho bên giao đại lý; hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý cho khách hàng. Trường hợp các bên ký hợp đồng đại lý phải được lập thành văn bản; hoặc bằng hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương.

Cụ thể, Điều 167 Luật thương mại 2005; quy định về bên giao đại lý và bên nhận đại lý như sau:

+ Bên giao đại lý là thương nhân giao hàng hóa cho đại lý bán; hoặc giao tiền mua hàng cho đại lý mua; hoặc là thương nhân ủy quyền thực hiện dịch vụ cho đại lý cung ứng dịch vụ.

+ Bên đại lý là thương nhân nhận hàng hóa để làm đại lý bán; nhận tiền mua hàng để làm đại lý mua; hoặc là bên nhận ủy quyền cung ứng dịch vụ.

Theo quy định tại Điều 169 Luật thương mại 2005; quy định các hình thức đại lý thương mại sau:

+ Đại lý bao tiêu

Đại lý bao tiêu là hình thức đại lý mà bên đại lý thực hiện việc mua, bán trọn vẹn một khối lượng hàng hóa; hoặc cung ứng đầy đủ một dịch vụ cho bên giao đại lý.

+ Đại lý độc quyền

Đại lý độc quyền là hình thức đại lý mà tại một khu vực địa lý nhất định; bên giao đại lý chỉ giao cho một đại lý mua, bán một hoặc một số mặt hàng; hoặc cung ứng một hoặc một số loại dịch vụ nhất định.

+ Tổng đại lý mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ

Tổng đại lý mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ là hình thức đại lý mà bên đại lý tổ chức một hệ thống đại lý trực thuộc để thực hiện việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho bên giao đại lý.

Tổng đại lý đại diện cho hệ thống đại lý trực thuộc. Các đại lý trực thuộc hoạt động dưới sự quản lý của tổng đại lý và với danh nghĩa của tổng đại lý.

+ Các hình thức đại lý khác mà các bên thỏa thuận.

2. Điều 170 Luật Thương mại 2005 chi tiết

Điều 170. Quyền sở hữu trong đại lý thương mại

Bên giao đại lý là chủ sở hữu đối với hàng hoá hoặc tiền giao cho bên đại lý.

3. Phân tích quy định về Quyền sở hữu trong đại lý thương mại

Điều 170 Luật Thương Mại 2005 quy định: Quyền sở hữu trong đại lý thương mại

“Bên giao đại lý là chủ sở hữu đối với hàng hoá hoặc tiền giao cho bên đại lý.”

Tuy nhiên, trong hợp đồng đại lý lại có điều khoản quy định: “ sau khi giao tiền và giao hàng” quyền sở hữu thuộc về bên đại lý.

Theo nguyên tắc tự do, tự nguyện thỏa thuận là một trong những nguyên tắc cơ bản trong hoạt động thương mại được quy định tại Điều 11 Luật Thương Mại 2005 quy định:

1. Các bên có quyền tự do thoả thuận không trái với các quy định của pháp luật, thuần phong mỹ tục và đạo đức xã hội để xác lập các quyền và nghĩa vụ của các bên trong hoạt động thương mại. Nhà nước tôn trọng và bảo hộ các quyền đó.

2. Trong hoạt động thương mại, các bên hoàn toàn tự nguyện, không bên nào được thực hiện hành vi áp đặt, cưỡng ép, đe doạ, ngăn cản bên nào.

Như vậy, khi giao kết hợp đồng các bên hoàn toàn có thể tự do thỏa thuận với nhau nhưng không được trái với các quy định của pháp luật. Do đó, mặc dù bên giao đại lý và bên đại lý có thỏa thuận về việc sau khi giao tiền và giao hàng thuộc sở hữu của bên đại lý nhưng thỏa thuận này lại trái với quy định của pháp luật, cụ thể là điều 170 Luật thương mại về quyền sở hữu trong đại lý thương mại. Luật đã quy định, quyền sở hữu trong đại lý thương mại là thuộc về bên giao đại lý. Chính vì vậy, điều khoản mà hai bên đã thỏa thuận trong hợp đồng đại lý về quyền sở hữu của bên đại lý bị coi là vô hiệu, còn các điều khoản khác vẫn có hiệu lực pháp luật.

Chính vì vậy, các bên vẫn phải thực hiện theo quy định của pháp luật, tức  quyền sở hữu trong đại lý thương mại vẫn thuộc về bên giao đại lý. Cho nên, nếu như hàng trong kho của bên đại lý bị hư hỏng thì về nguyên tắc hàng hóa vẫn thuộc sở hữu của bên giao đại lý nên bên đại lý phải chịu rủi ro trong trường hợp này.

Tuy nhiên,  khoản 5 Điều 175 Luật Thương Mại 2005 quy định về nghĩa vụ của bên đại lý: “Bảo quản hàng hoá sau khi nhận đối với đại lý bán hoặc trước khi giao đối với đại lý mua; liên đới chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa của đại lý mua bán hàng hóa, chất lượng dịch vụ của đại lý cung ứng dịch vụ trong trường hợp có lỗi do mình gây ra”.

Vì vậy, trong trường hợp này phía bên đại lý phải chứng minh được sự kiện xảy ra là sự kiện bất khả kháng và đã tìm mọi biện pháp ngăn chặn cũng như khắc phục sự kiện bất khả kháng đó nhắm hạn chế tới mức thiệt hại thấp nhất có thể do sự  kiện bất khả kháng gây ra, có như vậy thì bên đại lý không phải chịu trách nhiệm liên đới về thiệt hại đó, nếu như không chứng minh được thì bên đại lý vẫn phải chịu trách nhiệm liên đới về thiệt hại đó với bên giao đại lý.