Đăng ký hộ tịch là gì?Nội dung, nguyên tắc đăng ký hộ tịch

Hộ tịch là tập hợp các sự kiện quan trọng định danh cá nhân từ khi sinh ra đến khi qua đời. Việc đăng ký hộ tịch được thực hiện bởi cơ quan chính phủ có thẩm quyền nhằm ghi nhận các sự kiện quan trọng như: sinh, kết hôn, tử vong, việc nuôi con nuôi, giám hộ, sự thừa nhận… Nội dung của bài viết của Công ty Luật ACC tập trung vào việc tìm hiểu về đăng ký hộ tịch là gì theo Luật Hộ tịch hiện hành.

Đăng ký hộ tịch là gì?Nội dung, nguyên tắc đăng ký hộ tịch

1. Đăng ký hộ tịch là gì?

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Hộ tịch năm 2014, hộ tịch đề cập đến các sự kiện quan trọng như xác nhận sinh, kết hôn, giám hộ, thừa nhận quan hệ cha mẹ con cái, điều chỉnh và cải chính thông tin hộ tịch, xác định lại dân tộc, bổ sung thông tin hộ tịch, khai tử, và định rõ tình trạng nhân thân của cá nhân từ lúc sinh ra đến lúc qua đời.

2. Nội dung đăng ký hộ tịch

Các hoạt động đăng ký hộ tịch theo quy định của Luật hộ tịch 2014 bao gồm:

• Xác nhận các sự kiện hộ tịch vào Sổ hộ tịch như: Khai sinh; Kết hôn; Giám hộ; Nhận cha, mẹ, con; Thay đổi, cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, bổ sung thông tin hộ tịch; Khai tử.
• Ghi vào Sổ hộ tịch các thay đổi về hộ tịch của cá nhân theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền như: Thay đổi quốc tịch; Xác định cha, mẹ, con; Xác định lại giới tính; Nuôi con nuôi, chấm dứt việc nuôi con nuôi; Ly hôn, hủy việc kết hôn trái pháp luật, công nhận việc kết hôn; Công nhận giám hộ; Tuyên bố hoặc hủy tuyên bố một người mất tích, đã chết, bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.
• Ghi vào Sổ hộ tịch các sự kiện như khai sinh; kết hôn; ly hôn; hủy việc kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; xác định cha, mẹ, con; nuôi con nuôi; thay đổi hộ tịch; khai tử của công dân Việt Nam đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
• Xác nhận hoặc ghi vào Sổ hộ tịch các sự kiện hộ tịch khác theo quy định của pháp luật.

3. Nguyên tắc đăng ký hộ tịch

• Cá nhân được đề cao và bảo đảm quyền nhân thân của mình.
• Mọi sự kiện liên quan đến hộ tịch của cá nhân phải được đăng ký đầy đủ, kịp thời, trung thực, khách quan và chính xác. Trong trường hợp không đủ điều kiện để đăng ký hộ tịch theo quy định của pháp luật, người đứng đầu cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm từ chối đăng ký bằng văn bản và nêu rõ lý do.
• Đối với các sự kiện hộ tịch mà Luật không quy định thời hạn giải quyết, thì phải được giải quyết ngay trong ngày; trong trường hợp nhận hồ sơ sau 15 giờ mà không giải quyết được ngay thì kết quả sẽ được trả trong ngày làm việc tiếp theo.
• Mỗi sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký tại một cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền theo quy định của Luật.
• Cá nhân có thể đăng ký hộ tịch tại cơ quan đăng ký hộ tịch nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi đang sinh sống. Trong trường hợp không đăng ký tại nơi thường trú, Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Cơ quan đại diện nơi đã đăng ký hộ tịch cho cá nhân có trách nhiệm thông báo việc đăng ký hộ tịch đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cá nhân đó thường trú.
• Mọi sự kiện hộ tịch sau khi được đăng ký vào Sổ hộ tịch phải được cập nhật kịp thời và đầy đủ vào Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.
• Thông tin về nội dung khai sinh, kết hôn, ly hôn, khai tử, thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch, xác định lại giới tính, xác định lại dân tộc của cá nhân trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch là thông tin đầu vào của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Quy trình đăng ký hộ tịch được đảm bảo công khai và minh bạch.

Nguyên tắc đăng ký hộ tịch

4. Quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của cá nhân

Công dân Việt Nam và người không có quốc tịch thường trú tại Việt Nam đều có quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch. Quy định này cũng áp dụng cho công dân nước ngoài thường trú tại Việt Nam, trừ trường hợp có các quy định khác theo các hiệp ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Trong trường hợp kết hôn hoặc thừa nhận quan hệ cha mẹ con, các bên phải tự đến cơ quan đăng ký hộ tịch để thực hiện các thủ tục.

Đối với các thủ tục đăng ký hộ tịch khác hoặc yêu cầu cấp bản sao trích lục hộ tịch, người có nhu cầu có thể tự thực hiện hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện. Chi tiết về việc ủy quyền được quy định cụ thể bởi Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Người chưa đủ tuổi trưởng thành hoặc người đã mất năng lực hành vi dân sự có thể yêu cầu đăng ký hộ tịch hoặc yêu cầu cấp bản sao trích lục hộ tịch thông qua người đại diện theo quy định của pháp luật.

5. Cơ quan nào có thẩm quyền đăng ký hộ tịch?

Cơ quan có thẩm quyền đăng ký hộ tịch được quy định như sau theo Điều 7 của Luật Hộ tịch năm 2014:

Ủy ban nhân dân cấp xã đăng ký hộ tịch trong các trường hợp sau:

1. a) Đăng ký các sự kiện hộ tịch như được nêu tại các điểm a, b, c, d và e của khoản 1 Điều 3 của Luật này đối với công dân Việt Nam cư trú trong nước.
2. b) Thực hiện việc đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch cho người chưa đủ 14 tuổi; bổ sung thông tin hộ tịch cho công dân Việt Nam cư trú trong nước.
3. c) Tiến hành các thủ tục hộ tịch theo quy định tại khoản 2 và khoản 4 Điều 3 của Luật này.
4. d) Đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam thường trú tại khu vực biên giới với nước láng giềng và ngược lại; thực hiện việc kết hôn, thừa nhận quan hệ cha mẹ con của công dân Việt Nam thường trú ở khu vực biên giới với công dân của nước láng giềng và ngược lại; đăng ký khai tử cho người nước ngoài cư trú ổn định lâu dài tại khu vực biên giới của Việt Nam.

Ủy ban nhân dân cấp huyện đăng ký hộ tịch trong các trường hợp sau, trừ các trường hợp quy định tại điểm d khoản 1:

1. a) Đăng ký các sự kiện hộ tịch như được nêu tại khoản 1 Điều 3 của Luật này có yếu tố nước ngoài.
2. b) Thực hiện việc đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch cho công dân Việt Nam từ 14 tuổi trở lên cư trú trong nước; xác định lại dân tộc.
3. c) Tiến hành các thủ tục hộ tịch theo quy định tại khoản 3 Điều 3 của Luật này.

Cơ quan đại diện đăng ký các sự kiện hộ tịch quy định tại Điều 3 của Luật này cho công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài.

Chính phủ quy định thủ tục đăng ký khai sinh, kết hôn, thừa nhận quan hệ cha mẹ con, khai tử như quy định tại điểm d khoản 1.

6. Thẩm quyền đăng ký hộ tịch

Thẩm quyền đăng ký hộ tịch theo Điều 7 của Luật Hộ tịch 2014 được phân chia như sau:

6.1. Thẩm quyền đăng ký hộ tịch của UBND cấp xã:

Đăng ký các sự kiện hộ tịch cho công dân Việt Nam cư trú trong nước, bao gồm:

Khai sinh;

Kết hôn;

Giám hộ;

Nhận cha, mẹ, con;

Khai tử.

Thực hiện việc đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch cho người chưa đủ 14 tuổi hoặc bổ sung thông tin hộ tịch cho công dân Việt Nam cư trú trong nước.

Ghi vào Sổ hộ tịch các thay đổi hộ tịch theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam thường trú tại khu vực biên giới với nước láng giềng, và ngược lại.

6.2. Thẩm quyền đăng ký hộ tịch của UBND cấp huyện:

Đăng ký các sự kiện hộ tịch có yếu tố nước ngoài cho công dân Việt Nam cư trú trong nước.

Thực hiện các việc đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch cho công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi trở lên cư trú trong nước, và xác định lại dân tộc.

Ghi vào Sổ hộ tịch các sự kiện hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.

Lưu ý: UBND cấp huyện không có thẩm quyền trong các trường hợp đăng ký hộ tịch cho trẻ em sinh ra tại khu vực biên giới hoặc cho người nước ngoài cư trú ổn định lâu dài tại khu vực biên giới của Việt Nam.

6.3. Thẩm quyền đăng ký hộ tịch của cơ quan đại diện lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài:

Cơ quan đại diện đăng ký cho công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài có thẩm quyền thực hiện các nội dung đăng ký hộ tịch như đã quy định.

7. Bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch

Nhà nước thiết lập chính sách và biện pháp đồng nhất, tạo điều kiện thuận lợi để cá nhân có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ đăng ký hộ tịch.

Nhà nước cam kết đảm bảo ngân sách, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, và đầu tư vào việc phát triển công nghệ thông tin để hỗ trợ hoạt động đăng ký và quản lý hộ tịch.

Trên đây là toàn bộ thông tin liên quan đến câu hỏi "Đăng ký hộ tịch là gì?" mà Công ty luật ACC đã chia sẻ đến quý bạn đọc. Hy vọng rằng với những thông tin trên, quý bạn đọc có thể áp dụng được trong cuộc sống và công việc. Mọi thông tin thắc mắc, vui lòng liên hệ với chúng tôi